Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

Podczas wydarzenia głos zabrał dr hab. Filip Musiał, dyrektor oddziału krakowskiego IPN:

– W 80. rocznicę powstania warszawskiego zwracamy uwagę na ofiary cywilne, a także na żołnierzy, którzy w powstaniu walczyli. Na to co działo się przed 80 laty możemy spojrzeć z dwóch perspektyw. Pierwsza to perspektywa wojskowych. Wybuch powstania i 63 dni bohaterskiej walki były tylko jednym z elementów ówczesnej walki o niepodległość. Powstanie to ostatni, dramatyczny epizod Akcji „Burza”. [...]

Ale nie tylko Armia Krajowa, nie tylko siły zbrojne w kraju walczyły o wolność. Walczył też 1 Korpus na zachodzie Europy i 2 Korpus na froncie włoskim. Każda potyczka, każde zwycięstwo, nawet to, które odnosiliśmy setki kilometrów od kraju, przybliżało nas do ostatecznego celu, jakim miało być odzyskanie wolnego i suwerennego państwa. Jak wiemy, nie było nam to dane w 1945 r.

Jest też perspektywa cywilna, gdy zwracamy uwagę na ofiary cywilne. [...] Rok 1942 i rozpoczęcie Akcji Reinhardt, która doprowadziła do wymordowania polskich Żydów. Rok 1943 i 1944 i fale pacyfikacji polskich wsi. [...] Mamy więc setki tysięcy ofiar działalności niemieckiej.

W tym miejscu chcemy objąć pamięcią wszystkie ofiary II wojny światowej, ale zgodnie z misją IPN przypominamy także ofiary totalitaryzmu sowieckiego. [...] Pamiętamy o tych, którzy cierpieli i ponosili śmierć w budynku, który jest za nami, ale powinniśmy też pamiętać o tych, którzy cierpieli i ponosili śmierć w budynku po drugiej stronie skrzyżowania, gdzie po wojnie mieścił się Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego.

Przed uroczystością w kościele św. Szczepana w Krakowie odbyła się msza św.

W ramach 18. obchodów Dni Pamięci Ofiar Gestapo, Muzeum Krakowa przypomina los Warszawian, którzy po upadku powstania znaleźli tymczasowe schronienie w Krakowie. Wielu z wysiedlonych mieszkańców Warszawy zostało aresztowanych przez Niemców. W byłych celach Gestapo przy ul. Pomorskiej 2 w Krakowie zachowały się napisy wyryte przez nich na ścianach. Autorką jednego z nich jest Irena Malinowska, która jest patronką Dni Pamięci Ofiar Gestapo w 2024 roku. Drugi patron, Tadeusz Suwara, został wybrany w plebiscycie przez Internautów.