Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

Rano na terenie Jednostki Wojskowej NIL odbył się uroczysty apel, na zakończenie którego złożono kwiaty pod pomnikiem patrona jednostki. Gospodarzem uroczystości był dowódca JW NIL płk Piotr Gomuła, a Oddział IPN w Krakowie reprezentował dyrektor dr hab. Filip Musiał. Zebrani zwiedzili także Izbę Pamięci Wojsk Specjalnych.

Następnym punktem programu było okolicznościowe spotkanie w budynku Szkoły Podstawowej z Oddziałami Integracyjnymi nr 3 im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego przy ul. Topolowej 22 w Krakowie. Przyszły generał był w latach 1901-1905 uczniem tej placówki (wówczas III Szkoła Czteroklasowa Pospolita). W dzieciństwie mieszkał nieopodal w kamienicy przy ul. Lubicz 32. W obu tych miejscach znajdują się tablice pamięci, pod którymi zebrani złożyli kwiaty i zapalili znicze.

Gości powitała dyrektor szkoły Beata Cholewa. List wystosowany przez wojewodę małopolskiego dr. inż. Krzysztofa Jana Klęczara odczytała Monika Kolasa, I zastępca dyrektora Biura Wojewody. Mariusz Jabłoński z Ośrodka Edukacji Obywatelskiej, filii Centrum Młodzieży im. dr. H. Jordana w Krakowie zaprezentowała broszurę „Śladami generała Augusta Emila Fieldorfa »Nila« w Małopolsce”, której jest współautorem.

Oddział IPN w Krakowie reprezentował zastępca dyrektora dr Michał Wenklar, który opowiedział krótko młodzieży o działalności Kedywu w Krakowie, Małopolsce i okupowanym przez Niemców kraju. Posterunek honorowy przy tablicach pamięci wystawiła JW NIL. Dzień wcześniej w kościele św. Agnieszki odprawiona została msza święta w intencji gen. Fieldorfa.

Organizatorzy uroczystości: Oddział IPN w Krakowie, Jednostka Wojskowa NIL, Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi nr 3 im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Ośrodek Edukacji Obywatelskiej, filia Centrum Młodzieży im. dr. H. Jordana w Krakowie i Stowarzyszenie Gra Fal im. Mariusza Zaruskiego.

August Emil Fieldorf „Nil” (1895-1953)

Urodził się w 1895 r. Mając 17 lat wstąpił do Związku Strzeleckiego. W 1914 r. zgłosił się na ochotnika do Legionów Polskich i wyruszył na front rosyjski. Podczas I wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej przeszedł długi szlak bojowy. Po wojnie, w odrodzonej RP, pozostał w wojsku.

Walczył w kampanii wrześniowej 1939 r. Po klęsce zdołał dotrzeć do Francji, a po jej upadku do Anglii. We wrześniu 1940 r., jako emisariusz rządu emigracyjnego, przedostał się do okupowanej przez Niemców Warszawy i rozpoczął działalność konspiracyjną w Związku Walki Zbrojnej, a potem w Armii Krajowej. Od 1942 r. organizował Kierownictwo Dywersji Komendy Głównej AK i nadzorował walkę bieżącą. W ostatnich miesiącach działalności AK pełnił również funkcję zastępcy jej dowódcy, gen. Leopolda Okulickiego.

Po aresztowaniu przez NKWD, nierozpoznany, w latach 1945-1947 był więziony w sowieckich łagrach na Uralu. Ponownie aresztowany po powrocie do Polski, został poddany brutalnemu śledztwu, ale do końca zachował nieugiętą postawę.

Gen. August Emil Fieldorf „Nil” był najwyższym rangą żołnierzem AK, który padł ofiarą zbrodni sądowej okresu stalinowskiego. Komuniści powiesili go 24 lutego 1953 r. w więzieniu mokotowskim. Ciało pogrzebano w nieznanym miejscu, być może na Łączce pod murami cmentarza wojskowego na Powązkach. W 1958 r. Generalna Prokuratura umorzyła postępowanie karne wobec generała z powodu braku dowodów winy, ale dopiero w 1989 r., po 36 latach od jego śmierci, postanowieniem prokuratora generalnego PRL gen. „Nil” został w pełni zrehabilitowany. Jego symboliczny grób znajduje się na kwaterze „Ł” na Powązkach w Warszawie.