Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

W Międzynarodowym Dniu Pamięci o Ofiarach Holokaustu na cmentarzu wojennym w Wolbromiu, gdzie spoczywają Żydzi zamordowani we wrześniu 1942 r. przez Niemców, odbyła się uroczystość z udziałem Radosława Kusia, burmistrza Wolbromia, Marcina Przewoźnika, zastępcy dyrektora Wydziału Rewaloryzacji Zabytków Krakowa i Dziedzictwa Narodowego Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz reprezentacji miejscowych szkół, samorządu i lokalnych mediów.

IPN reprezentował dr. Maciej Korkuć, naczelnik krakowskiego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa oraz Dawid Terelak z tego biura.

Cmentarz Wojenny ofiar Holokaustu w Wolbromiu

Cmentarz Wojenny ofiar Holokaustu w Wolbromiu obejmuje trzy zbiorowe doły śmierci, do których wrzucono ponad pół tysiąca ludzi zamordowanych przez Niemców w lesie przy ul. Skalskiej. Większość z ofiar to żydowscy obywatele Rzeczypospolitej Polskiej, zamordowani podczas akcji likwidacji getta utworzonego w mieście przez niemieckich okupantów w 1941 r. Stłoczono tam Żydów z Wolbromia i okolic, a także część osób przesiedlonych z Krakowa.

Operację wymordowania ludności wolbromskiego getta Niemcy zorganizowali we wrześniu 1942 r. Większość żydowskich mieszkańców została wywieziona do niemieckiego obozu zagłady w Bełżcu. Tak jak w przypadku innych gett ludzi starszych, chorych i nie nadających się do transportu, organizatorzy zbrodni mordowali na miejscu. Na miejsce zbrodni wybrali las znajdujący się obecnie przy wjeździe do Wolbromia od strony Skały i Krakowa. Szacuje się, że mogiły kryją szczątki około 600 zamordowanych mężczyzn, kobiet i dzieci.

W okresie PRL trzy zbiorowe mogiły zostały pokryte betonem. Umieszczono na nich kilka inskrypcji. Mogiły te – położone w środku lasu – pozostawały przez dekady zaniedbane i zniszczone. W środku jednej z nich wyrosło duże drzewo, które rozsadzało beton. Inskrypcje stały się nieczytelne.

Oddziałowe Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Krakowie zwróciło się do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego z propozycją współfinansowania kompleksowego remontu tego miejsca, będącego cmentarzem wojennym. Urząd uznał to za jedno z priorytetowych działań w latach 2019-2020. Całość dołów śmierci, za zgodą Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach, została pokryta grubymi płytami z granitu. Wykuto nowe inskrypcje, częściowo odnowiono wcześniejsze. Nadleśnictwo Olkusz przeprowadziło wycinkę drzew i krzewów zagradzających dojście do mogił. Wykonano nowe ogrodzenie. Miasto Wolbrom zapewniło odpowiednie oznakowanie drogowe informujące o cmentarzu.