Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

Celem konferencji była naukowa refleksja i usystematyzowanie najnowszych wyników badań nad fenomenem propagandy sukcesu w okresie PRL, jej mechanizmami, przejawami i skutkami – zarówno w wymiarze kulturowym, jak i politycznym. Do udziału zaprosiliśmy nie tylko historyków i politologów, ale również socjologów, medioznawców i pozostałych badaczy zajmujących się presją ideologiczną w Polsce rządzonej przez komunistów. W drugim dniu konferencji obradom przysłuchiwał się m.in. zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski.

Propaganda sukcesu była jednym z najbardziej charakterystycznych elementów życia publicznego w Polsce pod rządami komunistów. Rządzący  konsekwentnie kształtowali obraz rzeczywistości, ukazując państwo jako dynamicznie rozwijające się zdolne do prześcignięcia Zachodu. Hasła o nieustannym postępie, spektakularnych inwestycjach, triumfach w przemyśle, rolnictwie, kulturze czy sporcie miały nie tylko legitymizować władzę, ale formować nowego człowieka - lojalnego obywatela, zaangażowanego w kolejne etapy budowy komunistycznej utopii, dumnego z osiągnięć „socjalistycznej ojczyzny”. Kładziono nacisk przede wszystkim na rzekomą cywilizacyjną i kulturową wyższość nad zachodnimi demokracjami i wolnorynkową gospodarką oraz rychłe osiągnięcie powszechnego dobrobytu. Propaganda sukcesu była obecna we wszystkich mediach, rytuałach świątecznych, codziennej pracy wyspecjalizowanych struktur propagandowych PZPR, szkoleniach ideologicznych, przestrzeni publicznej, masówkach etc.

Program konferencji

23 października (czwartek)

• 9.00–9.10 – otwarcie konferencji

• 9.10–10.50 – panel I
  1. dr hab. Marcin Zaremba prof. UW (Uniwersytet Warszawski): Propaganda sukcesu weberowski czwarty typ? Rozważania teoretyczno-historyczne
  2. dr Maciej Korkuć (IPN Kraków): Demokracja, wyzwolenie, niepodległość. Zmiana zawartości semantycznej pojęć jako narzędzie propagandy sukcesu w pierwszych latach komunizmu
  3. dr Paweł Sasanka (Instytut Pileckiego): Kryzys propagandy i propagandzistów w okresie „odwilży” 1953–1956
  4. dr hab. Adam Dziuba (IPN Katowice): „Wykraczać ponad przeciętność”. Wizerunek wzorcowego działacza PZPR w miesięczniku „Życie Partii” w latach siedemdziesiątych XX wieku
• 10.30–10.50 – dyskusja 
• 10.50–11.10 – przerwa kawowa

• 11.10–12.50 – panel II 
  1. dr Bogusław Tracz (IPN Katowice): Od chłopaka z Sosnowca do „krwawego Maćka”. Macieja Szczepańskiego droga do architekta propagandy sukcesu
  2. dr hab. Łucja Marek (IPN Kraków): Propaganda sukcesu w obrzędach i rytuałach świątecznych dekady Edwarda Gierka
  3. dr Aneta Borowik, prof. UŚ (Uniwersytet Śląski w Katowicach): Architekci jako kreatorzy propagandy sukcesu 
  4. prof. dr hab. Janusz Kaliński (Szkoła Główna Handlowa w Warszawie): Sztandarowe inwestycje transportowe dekady Gierkowskiej
• 12.30–12.50 – dyskusja
• 12.50–13.30 – przerwa obiadowa

• 13.30–15.10 – panel III 
  1. dr Robert Spałek (IPN Warszawa): Czerwiec 1976 jako porażka propagandy. Działania informacyjne władz w obliczu podwyżek cen
  2. dr Marcin Markiewicz (IPN Białystok): „Białostockie przyśpieszenie”. Propagandowe kreowanie prowincjonalnej rzeczywistości w latach siedemdziesiątych XX wieku
  3. dr Przemysław Gasztold (IPN Centrala, Akademia Sztuki Wojennej): Przewrót gen. Pinocheta w 1973 roku i pomoc dla uchodźców chilijskich w propagandzie PRL
  4. prof. dr hab. Mirosław Szumiło (IPN Centrala, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie): Kierownicy Wydziału Propagandy KC PPR/PZPR w latach 1944-1972. Portret zbiorowy 
• 14.50–15.10 – dyskusja
• 15.10–15.30 – przerwa kawowa

• 15.30–17.10 – panel IV
  1. dr hab. Hubert Wilk, prof. IH PAN (Instytut Historii PAN): Epoka Gierka pod mikroskopem satyry. „Szpilki” i propaganda sukcesu 1971–1980
  2. dr hab. Radosław Domke, prof. UZ (Uniwersytet Zielonogórski): Propaganda sukcesu w filmie telewizyjnym i kinowym (1971–1980)
  3. ks. prof. dr hab. Józef Marecki (IPN Warszawa, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie): Znaczki pocztowe jako narzędzie propagandowe polskich władz komunistycznych
  4. mgr Marcin Sanak (Archiwum Polskiej Prowincji Dominikanów w Krakowie): Propaganda sukcesu na znaczkach pocztowych w okresie rządów Edwarda Gierka
• 16.50–17.10 – dyskusja 

24 października (piątek)

• 9.00–10.40 – panel V
  1. dr hab. Mikołaj Getka-Kenig (Instytut Historii Nauki PAN, Muzeum Zamkowe w Sandomierzu): Powrót tzw. skarbów wawelskich w latach 1959 i 1961 – królewskie dziedzictwo i propaganda polityczna w dobie obchodów millenijnych
  2. dr hab. Artur Pasko, prof. UwB (Uniwersytet w Białymstoku): Niespełnione nadzieje. Udział Polaków w Igrzyskach Olimpijskich w Helsinkach w 1952 roku
  3. mgr Arkadiusz Gołębiewski (Uniwersytet w Białymstoku) Sukces reprezentacji polski na MŚ 1974 sukcesem władzy ludowej w świetle prasy
  4. mgr Piotr Kapusta (Muzeum Nowej Huty – Muzeum Krakowa): „Rośnie Nowa Huta – nowe życie rośnie”. Nowa Huta w propagandzie okresu realizacji Planu Sześcioletniego
• 10.20–10.40 – dyskusja 
• 10.40–11.00 – przerwa kawowa

• 11.00–12.20 – panel VI 
  1. dr hab. Patryk Pleskot, prof. UR (IPN Warszawa, Uniwersytet Rzeszowski): Atomowe zagrożenie dla propagandy sukcesu. Ukrywane problemy Instytutu Badań Jądrowych w Świerku w latach 1976–1977 (w świetle materiałów SB) 
  2. dr Sebastian Drabik (badacz niezależny): „Przyjaźń polsko-radziecka wyrazem woli narodu polskiego…”. Obraz Związku Sowieckiego w propagandzie PPR i PZPR  (1944–1989) jako wzór „propagandy sukcesu”
  3. dr Michał Przeperski (Instytut Historii PAN): Ostatni sukces. X Plenum KC PZPR (grudzień 1988 – styczeń 1989)
• 12.20–12.20 – dyskusja 
• 12.20–13.00 – przerwa obiadowa

• 13.00–14.20 – panel VII
  1. dr Adrian Gendera (Muzeum Okręgowe w Lesznie): Afisz i plakat Polski „ludowej” w zbiorach Muzeum Okręgowego w Lesznie – studium propagandy wizualnej w regionie
  2. mgr Agnieszka Nowakowska-Twardowska (Uniwersytet WSB Merito Poznań, Uniwersytet Warszawski): Propaganda sukcesu PRL w przekazie medialnym na temat epidemii ospy prawdziwej we Wrocławiu w 1963 roku. Analiza przypadku
  3. dr Paweł Libera (IPN Centrala, Instytut Historii PAN): „Czarna księga reakcji polskiej” jako wykwit antysanacyjnej propagandy polskich komunistów
• 14.00–14.20 – dyskusja 
• 14.20–14.40 – przerwa kawowa

• 14.40–16.00 – panel VIII
  1. dr Konrad Rokicki (MSZ): Na wynos. Działalność propagandowa i promocyjna polskich placówek dyplomatycznych w latach `70
  2. dr Sylwia Szyc (IPN Centrala): Czy PRL pachniał luksusem? Perfumy w czasach octu i oranżady
  3. dr Artur Kuprianis (IPN Łódź): „Oblicze i Dupa”, czyli podziemny „Puls” wobec oficjalnej propagandy PRL
• 15.40–16.00 – dyskusja
• 16.00 – zakończenie konferencji