Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

29 maja 2018 r. w redakcji tygodnika „Niedziela” w Częstochowie odbyła się promocja książki profesorów Adama Dziuroka i Filipa Musiała pt. „Instrukcje, wytyczne, pisma Departamentu IV Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z lat 1962-1989. Wybór dokumentów“.

Niniejsza edycja źródłowa jest piątym tomem serii „Normatywy aparatu represji” wydawanym przez krakowski Oddział Instytutu Pamięci Narodowej. Stanowi on kontynuację wydanego w jej ramach zbioru instrukcji, wytycznych i okólników dyrektora Departamentu V Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego z lat 1945–1953 w zakresie działań prowadzonych przeciwko Kościołowi katolickiemu.

Zdecydowana większość publikacji dotyczących działalności UB/SB koncentruje się na opisie aktywności operacyjnej. Omawia się w nich efekty działań bezpieki. Niemniej dla pełnego obrazu brakuje wskazania dążeń UB/SB, zaś cele, jakie zamierzał osiągać aparat represji, można odnaleźć w normatywach, okólnikach i wytycznych. Konkretyzowane były one następnie w planach pracy. Opracowane krytycznie normatywy aparatu represji wypełniają więc ważną lukę badawczą, umożliwiając syntezę historii UB/SB.

Kościół katolicki jako wróg ideologiczny komunistów był bacznie przez nich obserwowany za pomocą cywilnego i wojskowego aparatu represji. Używano do tego wszelkich sposobów, zarówno poprzez zakładanie podsłuchów, dokonywanie tajnej obserwacji, jak i wykorzystywania agentów. Wszelkie metody miały na celu osłabić Kościół i skompromitować go w oczach wiernych.

Tematem dyskusji była także inwigilacja Kościoła katolickiego, zarówno przez Służbę Bezpieczeństwa, jak i Wojskową Służbę Wewnętrzną, czyli kontrwywiad wojskowy (szczególnie wśród kleryków, którzy zostali w latach 1959–1980 wcieleni do wojskowej służby zasadniczej) oraz przez Zarząd II Sztabu Głównego Wojska Polskiego, czyli wywiad wojskowy, który uaktywnił swe działania antykościelne w latach 80. (jego próby rozpracowania kurii watykańskiej i Episkopatu Polski).

W spotkaniu wzięli udział naczelnik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Katowicach dr hab. Adam Dziurok, prof. UKSW oraz dyrektor dr Łucja Marek z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Krakowie. Spotkanie poprowadził Bartosz Kapuściak z Oddziału IPN w Katowicach.

Planowane są spotkania cykliczne w redakcji tygodnika „Niedziela” gdzie będą prezentowane najnowsze publikacje dotyczące Kościoła katolickiego. Kolejne odbędzie się 19 czerwca br. o godz. 16.00, a dotyczyć będzie działalności antymasońskiej komórki Episkopatu Polski.