Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

W kościele, gdzie znajduje się sarkofag ze szczątkami ks. Rapacza, odprawiona została msza święta, której przewodniczył metropolita krakowski kard. Grzegorz Ryś. W uroczystościach wziął udział dyrektor krakowskiego oddziału IPN dr hab. Filip Musiał. List skierowany do zebranych przez prezydenta Karola Nawrockiego odczytała jego doradca Beata Kempa.

Ks. Michał Rapacz (1904-1946)

Urodził się w Tenczynie. Po przyjęciu święceń kapłańskich podjął posługę duszpasterską jako wikariusz w Płokach i Rajczy. W 1937 r. powrócił do parafii Narodzenia NMP w Płokach jako jej administrator. Został zamordowany przez komunistyczną bojówkę w nocy z 11 na 12 maja 1946 r. w lesie, około kilometra od budynku kościoła.

Pierwotnie spoczął w rodzinnym grobowcu na cmentarzu w Lubniu. W 1980 r. doczesne szczątki ks. Rapacza zostały po raz pierwszy ekshumowane i złożone w grobie na zewnątrz kościoła parafialnego w Płokach. W związku z beatyfikacją ks. Rapacza IPN przeprowadził ekshumację szczątków kapłana, które 19 kwietnia 2024 r. zostały złożone w sarkofagu umieszczonym w bocznym ołtarzu kościoła w Płokach. Uroczystości beatyfikacyjne odbyły się 15 czerwca 2024 r. w Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach.

Śledztwo IPN w sprawie zabójstwa ks. Rapacza

Postępowanie karne w sprawie zabójstwa ks. Rapacza zostało wszczęte w 1996 r. przez Okręgową Komisję Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Krakowie, a następnie było kontynuowane jako pierwsze śledztwo nowo powołanego krakowskiego pionu śledczego IPN. Na podstawie zeznań świadków i dokumentów archiwalnych ustalono, że zbrodnia została popełniona przez zorganizowaną grupę nieustalonych sprawców, zapewne bojówkę PPR, działającą z motywów religijnych i politycznych. Ks. Rapacz jako osoba publicznie deklarująca krytyczny stosunek do ówczesnej władzy był adresatem wielu gróźb, a jego postawa była przedmiotem zainteresowania lokalnych władz komunistycznych oraz aparatu bezpieczeństwa.

Do zbrodni doszło w okresie bezpośrednio poprzedzającym referendum ludowe, wyznaczone na 30 czerwca 1946 r. Był to okres wzmożonej walki z przeciwnikami politycznymi ówczesnej władzy, czyli Polskim Stronnictwem Ludowym oraz Kościołem katolickim, realizowanej przez partyjną propagandę oraz organy bezpieczeństwa.

W śledztwie IPN nie zdołano ustalić sprawców zbrodni. Udało się jedynie wysunąć przypuszczenie, iż byli to aktywiści partyjni z okolicznych miejscowości. Nie zdołano ustalić, kto był sprawcą śmiertelnego postrzelenia ks. Rapacza, a także uczestników napaści na plebanię w Płokach. W 2002 r. śledztwo zostało umorzone.