Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

W spotkaniu, które poprowadziła Roksana Szczypta-Szczęch (IPN) wzięli udział: prof. Kazimierz Dadak, ekonomista, zięć Wandy Półtawskiej, a także Barbara Oratowska, zastępca dyrektora Muzeum Narodowego w Lublinie, specjalistka w dziedzinie badania historii więźniarek FKL Ravensbrück oraz prok. Krzysztof Bukowski z Delegatury IPN w Koszalinie, który zajmuje się międzynarodowym śledztwem w sprawie zbrodni popełnionych na obywatelkach polskich w Ravensbrück. Współorganizatorem sympozjum było Stowarzyszenie Rodzina Więźniarek Niemieckiego Obozu Koncentracyjnego Ravensbrück. Wkrótce opublikujemy zapis wideo spotkania.

Dr Wanda Półtawska (1921-2023)

Uurodziła się 2 listopada 1921 r. w Lublinie. Wykształcenie odebrała w szkole urszulanek, działała w harcerstwie. Po wybuchu II wojny światowej kontynuowała naukę w ramach tajnych kompletów. Zaangażowała się w działalność konspiracyjną jako łączniczka.

W 1941 r. została zatrzymana przez Niemców. Po aresztowaniu poddano ją trwającemu wiele miesięcy brutalnemu śledztwu i wielokrotnie torturowano. Z więzienia na Zamku Lubelskim, we wrześniu 1941 r., trafiła do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, gdzie poddawano ją pseudomedycznym eksperymentom.

Po zakończeniu wojny starała się dawać świadectwo o obozowych przeżyciach. Relacje z pobytu w Ravensbrück zawarła w książce. Działała na rzecz upamiętnienia na terenie byłego niemieckiego obozu w Ravensbrück więzionych tam Polek. Równolegle prowadziła badania tzw. dzieci oświęcimskich (osób, które w bardzo młodym wieku znalazły się w obozach koncentracyjnych). Uczestniczyła także w pracach Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce.

Pod wpływem doświadczeń obozowych postanowiła zostać lekarzem, ukończyła studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Opracowała metodę „psychoterapii obiektywizującej”, opartą na uświadamianiu nieprzystosowanej młodzieży jej ról w społeczeństwie i w rodzinie. Zajmowała się też wpływem aborcji na psychikę kobiety. Praca naukowo-badawcza wpłynęła na jej zaangażowanie w działalność na rzecz obrony życia. W tym zakresie nawiązała współpracę z metropolitą krakowskim abp. Karolem Wojtyłą, kontynuując ją także po jego wyborze na papieża. Jej przyjacielskie relacje z Janem Pawłem II stały się tematem licznych wspomnień.

Została uhonorowana wieloma odznaczeniami państwowymi i kościelnymi, m.in. Orderem Orła Białego. IPN przyznał jej tytuł Świadka Historii (2018) i Kustosza Pamięci Narodowej (2019). Zmarła 25 października 2023 r.