Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

Plan wydarzenia:

– 10:00 Msza święta, Bazylika św. Franciszka z Asyżu, pl. Wszystkich Świętych 5

– 11:30 Odsłonięcie i poświęcenie tablicy, ul. Bracka 1

– 12:00–15:45 Sesja popularno-naukowa, Sala Włoska klasztoru Ojców Franciszkanów, pl. Wszystkich Świętych 5

• 12:00–12:40 –„Duśka”. Dr Wanda Półtawska – Barbara Oratowska (Muzeum Narodowe w Lublinie)
• 12:40–13:20 – Służba dr Wandy Półtawskiej w obronie życia człowieka od poczęcia do naturalnej śmierci – prof. dr hab. inż. Janusz Kawecki (Profesor senior Politechniki Krakowskiej)
• 13:20–13:30 – przerwa
• 13:30–14:10 – Andrzej Półtawski – Nestor filozofii polskiej – prof. dr hab. Anna Grzegorczyk (Centrum Badań im. Edyty Stein UAM w Poznaniu)
• 14:10–14:50 – Prof. Andrzej Półtawski. Warszawiak, Powstaniec, naukowiec – prof. dr hab. em. Marek Maciejczak i prof. dr hab. em. Robert Piłat
• 14:50–15:10 – Wspomnienie o Cioci – Maria Lorens (Stowarzyszenie „Rodzina Więźniarek Niemieckiego Obozu Koncentracyjnego Ravensbrück”)
• Dyskusja i zakończenie sesji

Wanda Półtawska (1921–2023)

Urodziła się w Lublinie 2 listopada 1921 r. jako córka Adama Wojtasika i Anny z d. Chaber. Odebrała wykształcenie w szkole Sióstr Urszulanek, działała także w harcerstwie. Po wybuchu II wojny światowej kontynuowała naukę w ramach tajnych kompletów. Równocześnie zaangażowała się w działalność konspiracyjną jako łączniczka.

W 1941 r. została zatrzymana przez Niemców. Po aresztowaniu poddano ją trwającemu wiele miesięcy brutalnemu śledztwu i wielokrotnie torturowano. Z więzienia na Zamku Lubelskim, we wrześniu 1941 r., trafiła do niemieckiego obozu koncentracyjnego w Ravensbrück, gdzie stała się ofiarą okrutnych eksperymentów pseudomedycznych.

Po zakończeniu wojny starała się dawać świadectwo o przeżyciach obozowych. Relacje z pobytu w Ravensbrück zawarła w książce wspomnieniowej I boję się snów. Działała na rzecz upamiętnienia na terenie byłego niemieckiego obozu w Ravensbrück więzionych tam Polek. Równolegle prowadziła badania tzw. dzieci oświęcimskich (osób, które w bardzo młodym wieku znalazły się w obozach koncentracyjnych). Uczestniczyła także w pracach Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce.

W 1947 r. poślubiła Andrzeja Półtawskiego.

Pod wpływem doświadczeń obozowych postanowiła zostać lekarzem, ukończyła studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Opracowała metodę „psychoterapii obiektywizującej”, opartą na uświadamianiu nieprzystosowanej młodzieży jej ról w społeczeństwie i w rodzinie. Zajmowała się też wpływem aborcji na psychikę kobiety. Praca naukowo-badawcza wpłynęła na jej zaangażowanie w działalność na rzecz obrony życia. Między innymi w tym zakresie nawiązała współpracę z metropolitą krakowskim abp. Karolem Wojtyłą, kontynuując ją także po jego wyborze na papieża. Jej przyjacielskie relacje z Janem Pawłem II stały się tematem licznych wspomnień, które stanowią ważny element upamiętniania postaci papieża Polaka.

Dama Orderu Orła Białego, uhonorowana Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski oraz wieloma innymi odznaczeniami państwowymi i kościelnymi.

Zmarła 24 października 2023 r. Spoczęła na cmentarzu Parafii Najświętszego Salwatora w Krakowie.

Andrzej Półtawski (1923-2020)

Urodził się 22 lutego 1923 r. w Warszawie, w rodzinie Adama i Stefanii z domu Cichockiej. W 1938 r. ukończył III Miejskie Gimnazjum Męskie, a dwa lata później zdał maturę w ramach tajnego nauczania. Następnie rozpoczął studia techniczne.

W 1942 r. wstąpił w szeregi Narodowych Sił Zbrojnych, a następnie – Armii Krajowej. W stopniu podchorążego (pseudonim „Majski”) walczył w Powstaniu Warszawskim. Należał do zgrupowania „Żaglowiec” II Obwodu „Żywiciel” (Żoliborz) Warszawskiego Okręgu Armii Krajowej. Po upadku powstania trafił do niemieckiej niewoli. Jako jeniec przebywał w stalagu XI A Altengrabow i Gross Lübars koło Magdeburga.

Po odzyskaniu wolności wrócił do kraju. Ukończył jeszcze jeden rok na Politechnice Warszawskiej z siedzibą tymczasową w Lublinie, po czym zmienił kierunek studiów. Postanowił poświecić się filozofii. „Zawsze miałem przede wszystkim teoretyczne zainteresowania” – mawiał.

Osiadł w Krakowie, gdzie podjął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego, uwieńczone w 1950 r. magisterium, napisanym pod kierunkiem prof. Romana Ingardena.

W 1947 r. poślubił Wandę Wojtasik.

W latach 1950-1956 pracował w budownictwie i przemyśle. W latach 1956-1957, na zlecenie Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk, badał łacińskie rękopisy filozoficzne w Bibliotece Jagiellońskiej. To wtedy poznał Karola Wojtyłę.

Pracę naukowo-dydaktyczną na UJ prowadził w latach 1957-1970 jako starszy asystent, a potem adiunkt w Katedrze Filozofii, kierowanej przez prof. Ingardena. Tytuł doktora uzyskał w 1964 r. Habilitował się w 1972 r..

W latach 1973-1993 pracował na Wydziale Filozofii Chrześcijańskiej Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie jako adiunkt i docent (od 1980 r.). Kierował Studium Teorii Poznania ATK (od 1974 r.), a później – Katedrą Teorii Poznania (od 1982 r.). W 1985 r. uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1993 r. – zwyczajnego.

Pracował też jako wykładowca teorii poznania na Studium Polskiej Prowincji Zakonu Dominikanów w Krakowie (1983-1993) i gościnny profesor zagranicznych ośrodków akademickich, m.in. w Stanach Zjednoczonych i Holandii.

Przez wiele lat współpracował z metropolitą krakowskim abp./kard. Karolem Wojtyłą, a potem papieżem Janem Pawłem II. Redagował m.in. jego studium „Osoba i czyn”, wydanego w 1969 r. Wraz z małżonką współorganizował akademicki ruch katolicki, był członkiem Papieskiej Rady ds. Rodziny. Poprzez podobne postrzeganie wartości i osoby – obaj jako zwolennicy antropologii filozoficznej i fenomenologii – wzajemnie wpływali na rozwój swojej myśl filozoficznej.

Zmarł 29 października 2020 r. Został pochowany na cmentarzu Parafii Najświętszego Salwatora w Krakowie.

Tablica przy Brackiej 1 w Krakowie

Inicjatorem upamiętnienia Wandy i Andrzeja Półtawskich było Stowarzyszenie „Rodzina Więźniarek Niemieckiego Obozu Koncentracyjnego Ravensbrück”. IPN sfinansował wykonanie tablicy, która została umieszczona na budynku przy ulicy Brackiej 1 w Krakowie, w którym małżeństwo Półtawskich mieszkało przez kilkadziesiąt lat.