English version
– Obchodzimy Dzień Polskiego Państwa Podziemnego odwołując się do jednego z największych fenomenów organizacyjnych, logistycznych i ideowych w historii Europy XX wieku. Odwołujemy się do organizmu państwowego, który trwał w konspiracji pod okupacją niemiecką i sowiecką. [...] To dzisiejsze święto jest niezwykle współczesne, dlatego że powinni się w nim odnaleźć wszyscy ci, którzy tworzą niepodległe państwo polskie. To oni dzisiaj powinni świętować. Urzędnicy, nauczyciele, wykładowcy, przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości, oficerowie i żołnierze, przedstawiciele świata kultury, dziennikarze. Wszyscy ci, którzy tworzą niepodległy kraj – mówił w swoim wystąpieniu dyrektor Oddziału IPN w Krakowie dr hab. Filip Musiał.
– Jeśli chcielibyśmy znaleźć w polskim kalendarzu świąt historycznych najbliższe święto dla dnia, który obchodzimy dzisiaj, to będzie to 11 listopada. Te dwa święta powinny w naszej symbolice stać obok siebie, bo świadczą o tym, że dążenie do wolności, determinacja w odzyskiwaniu niepodległości i budowie niepodległego kraju są dla nas największą wartością. W dniu tego święta powinniśmy sobie życzyć właściwie tylko jednego. Abyśmy potrafili odrzucić partykularyzmy, abyśmy potrafili wznieść się ponad własną małość i podejmowali tylko te działania, które służą wolnej i niepodległej Rzeczypospolitej – powiedział dr Musiał.
27 września 1939 r. w oblężonej Warszawie gen. Michał Tokarzewski-Karaszewicz utworzył wraz z grupą oficerów Służbę Zwycięstwu Polski – konspiracyjną organizację wojskową, mającą kontynuować walkę przeciwko Niemcom i Sowietom. 4 grudnia 1939 r. premier rządu RP na uchodźstwie gen. Władysław Sikorski powołał Związek Walki Zbrojnej, jako organizację wojskową o charakterze apolitycznym i ogólnonarodowym. 14 lutego 1942 r. przekształcił ZWZ w Armię Krajową.
Priorytetem dowództwa AK stało się przyspieszenie akcji scalenia wszystkich grup wojskowych w jedną organizację, podległą rządowi emigracyjnemu. Najważniejszym zadaniem było prowadzenie walki z Niemcami oraz przygotowywanie kadr i sformowanie jednostek wojskowych w celu jawnego wystąpienia przeciw okupantowi w najbardziej sprzyjającym momencie wojny.
Mimo okupacji polskich ziem przez Niemcy i Związek Sowiecki ciągłość prawna państwa polskiego została zachowana. Jego władze na uchodźstwie, uznawane przez społeczność wolnego świata, kierowały walką o niepodległość, a w okupowanym kraju Polacy zbudowali imponujące państwo podziemne, będące fenomenem na skalę światową. Oprócz struktur wojskowych PPP obejmowało m.in. administrację na poziomie centralnym, wojewódzkim i powiatowym, agendy odpowiedzialne za tajne nauczanie na wszystkich szczeblach oświaty, sądownictwo, działalność propagandową, wywiadowczą i pomocową. Całość podlegała rządowi emigracyjnemu.