Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

Już na początku sierpnia 1944 r. w Lublinie powstała Polsko-Radziecka Komisja Nadzwyczajna do zbadania zbrodni popełnionych na Majdanku. Jednak jeśli chodzi o Auschwitz-Birkenau, największy obóz na terenach okupowanych, to Polacy zostali dopuszczeni do oględzin jego terenów dopiero 5 kwietnia 1945 r. Wcześniej był on całkowicie kontrolowany przez Rosjan.

29 marca 1945 r. w Krakowie odbyło się pierwsze posiedzenie tzw. Komisji Oświęcimskiej (właśc. Komisji dla Badania Zbrodni Niemiecko-Hitlerowskich w Oświęcimiu). W jej skład weszli m.in. Edmund Zalewski, ówczesny minister sprawiedliwości; Adam Kuryłowicz, więzień Auschwitz oraz pisarka Zofia Nałkowska. Wkrótce powołano podkomisje: ogólną, prawniczą, techniczną, lekarsko-chemiczną oraz informacyjno-propagandową. W podkomisji prawniczej działali: sędzia Jan Sehn i prokurator Edward Pęchalski. To właściwie oni zwrócili uwagę, by przesłuchania świadków zbrodni popełnionych na terenie Auschwitz-Birkenau odbywały się według przepisów Kodeksu Postępowania Karnego.

Sehn, który został wkrótce pierwszym przewodniczącym Okręgowej Komisji w Krakowie, osobiście jeździł do Oświęcimia, by na miejscu dokonywać m.in. oględzin budynków poobozowych oraz poszukiwać dokumentów związanych z funkcjonowaniem obozu. Jednym z członków krakowskiej komisji był dr Stanisław Żmuda, który zebrał materiały, wykorzystane m.in. podczas pierwszego procesu przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Krakowie, powołanym 22 stycznia 1946 r. Oskarżonym był komendant płaszowskiego obozu Amon Goeth. 

Jednym z największych procesów przed NTN był krakowski proces członków załogi oświęcimskiej (listopad/grudzień 1947). Zapadło wówczas m.in. ponad 20 wyroków śmierci oraz kary dożywocia.

W końcu grudnia 1953 r. zlikwidowano krakowską komisję.