Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

– Mimo że dzieliły ich poglądy polityczne na wiele kwestii, to jednak nadrzędnym celem ich działalności, było dobro wolnej i niepodległej Rzeczpospolitej. [...] To jest lekcja historii, której powinniśmy się uczyć i do której powinniśmy wracać. Pomyślność i potęga Polski, powodzenie jej obywateli zawsze było celem nadrzędnym Ignacego Daszyńskiego i Wincentego Witosa. [...] W dzisiejszej Polsce brakuje nam tego typu podejścia. Możemy się różnić i różnimy się w ocenie historii i rzeczywistości, w której żyjemy, ale zawsze powinniśmy pamiętać, że naszym obowiązkiem jest dbanie o pomyślność państwa polskiego. Z tego założenia do końca życia wychodził Ignacy Daszyński i Wincenty Witos – mówił na pl. Wolnica, gdzie można oglądać obie nasze wystawy, zastępca prezesa IPN dr hab. Karol Polejowski.

Zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma zwrócił uwagę w swoim wystąpieniu, że w długiej historii IPN nie było chyba jednoczesnego otwarcia dwóch wystaw poświęconych dwóm różnym politykom, ludziom pochodzącym z dwóch różnych obozów politycznych. – Tutaj ruch ludowy, a tu ruch socjalistyczny. A przecież tych polityków może wiele łączyć. Nie tylko Kraków, jako miejsce uprawiania polityki, ale wiele ważnych wydarzeń w historii. [...] Wincenty Witos jest reprezentantem środowiska, które spowodowało, że chłopi przestali być cesarscy, a stali się polscy. Środowisko Ignacego Daszyńskiego spowodowało, że robotnicy w krytycznym momencie nie opowiedzieli się za komunizmem, lecz za niepodległością – powiedział.

Do zebranych zwracali się także dr Bartosz Machalica, członek Kolegium IPN i współzałożyciel Centrum im. Ignacego Daszyńskiego oraz Krzysztof Jan Klęczar, wojewoda małopolski i II wicewojewoda małopolski Ryszard Śmiałek.

Przed otwarciem na pl. Wolnica biograficznych wystaw elementarnych „Wincenty Witos” i „Ignacy Daszyński” delegacje IPN i Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego oraz 2. Korpusu Polskiego złożyły kwiaty pod tablicą upamiętniającą Witosa w przedsionku krypty św. Leonarda katedry na Wawelu. Z kolei z pl. Wolnica uroczystości przeniosły się pod tablicę pamięci na budynku szpitala bonifratrów przy ul. Trynitarskiej 11, w który 31 października 1945 r. zmarł Witos. Na zakończenie delegacje przejechały na cmentarz Rakowicki, by złożyć kwiaty na grobie Ignacego Daszyńskiego, który stoi w alei głównej.

Autorem wystawy o Wincentym Witosie jest Zenon Fajger z Oddziału IPN w Rzeszowie, autorem wystawy o Ignacym Daszyńskim – dr Michał Zawisza z Delegatury IPN w Kielcach. Obie pozostaną na pl. Wolnica do 28 listopada 2025 r.

Wincenty Witos zmarł 31 października 1945 r. Był przywódcą ruchu ludowego, liderem PSL „Piast”, trzykrotnym premierem w II RP, jednym z przywódców Centrolewu, więźniem brzeskim. Po wybuchu II wojny światowej, aresztowany przez Niemców, odmówił współpracy z władzami okupacyjnymi.

Ignacy Daszyński zmarł 31 października 1936 r. w Bystrej koło Cieszyna. Był działaczem socjalistycznym, współzałożycielem Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej Galicji i Śląska, jednym z przywódców niepodległościowej PPS, premierem powołanego w Lublinie w listopadzie 1918 r. rządu tymczasowego, marszałkiem Sejmu w II RP.

Organizatorzy uroczystości: Instytut Pamięci Narodowej, wojewoda małopolski, Towarzystwo Przyjaciół Muzeum W. Witosa w Wierzchosławicach.