Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

Urodził się 24 października 1924 r. w Kościelisku w pow. nowotarskim. Był synem Jana (rolnika, weterana I wojny światowej) i Zofii z d. Wojtaszczyk. Mieszkał w Kościelisku, gdzie po ukończeniu sześciu klas szkoły powszechnej pracował w rodzinnym gospodarstwie. Miał sześcioro rodzeństwa.

W 1945 r. został powołany do służby w „ludowym” Wojsku Polskim. 19 listopada wcielono go do 50. samodzielnego batalionu budowlanego stacjonującego w Nowym Dworze Mazowieckim. Był następnie przenoszony kolejno do 2. berlińskiego pułku piechoty w Modlinie, a później do 1. berlińskiego pułku artylerii lekkiej w Skierniewicach.

W połowie maja 1946 r. otrzymał jedenastodniowy urlop do rodzinnego Kościeliska, by uczestniczyć w prymicji kapłańskiej starszego brata. Nie wrócił już do komunistycznego wojska, lecz dzięki pomocy kolegi z Kościeliska, Kazimierza Marduły, dołączył do antykomunistycznej partyzantki – Zgrupowania Partyzanckiego „Błyskawica” Józefa Kurasia „Ognia”. Wszedł w skład 2. kompanii zgrupowania, dowodzonej przez ppor. Stefana Ostaszewskiego „Ryśka”, a następnie Jana Kolasę „Powichra”, działającej na Podhalu oraz pograniczu Podhala i Spisza. 

Oddział zasłynął udanymi akcjami przeciwko komunistom, m.in. 22 września 1946 r. zasadzką na samochód wiozący oficerów i żołnierzy zmotoryzowanego pułku KBW w okolicy Witowa czy odbiciem rannego partyzanta ze szpitala. Dokonywał także likwidacji działaczy i aktywistów komunistycznych. Ponadto partyzanci przeprowadzali akcje na terenie Czechosłowacji, którą ze względu na sojusz Słowacji z III Rzeszą oraz spór terytorialny o przynależność Orawy i Spisza postrzegali jako państwo wrogie. W ramach akcji zaopatrzeniowych na celownik brali czechosłowackie posterunki graniczne.

Rankiem 7 grudnia 1946 r. obóz 2. kompanii został zaatakowany przez grupę operacyjną z 6. Samodzielnego Batalionu Operacyjnego KBW w sile stu żołnierzy, dowodzonych przez zastępcę dowódcy batalionu ds. liniowych kpt. Franciszka Dworakowskiego. Partyzanci kwaterowali wówczas w Tatrach Zachodnich, w Dolinie Starorobociańskiej (nazywanej również doliną Starej Roboty) – bocznej odnodze Doliny Chochołowskiej, w bacówkach położonych poniżej schroniska Stanisława Karpiela na Starorobociańskiej Równi. Podczas zajmowania stanowisk żołnierze KBW zostali zauważeni przez partyzantów i rozpoczęła się walka. W wyniku starcia zginęło prawdopodobnie siedmiu „ogniowców”, ponadto jeden lub dwaj ciężko ranni zostali dobici przez żołnierzy KBW. 

Jak wspominał Stanisław Sulka „Nosek”: „w czasie akcji na Starej Robocie zginęło ośmiu chłopaków, a dziewiątego, »Niedźwiadka«, rannego wywlekli z izbicy i zastrzelili”. Dalszych dwunastu partyzantów schwytano, wśród nich „Ciepłego”. Wycofać udało się tylko „Powichrowi” i części jego ludzi, kwaterujących w położonym wyżej budynku schroniska.

Podczas aresztowania Stanisławowi Klaperowi odebrano pepeszę z amunicją oraz przedmioty osobiste: opatrunek, krem „Nivea”, lusterko, grzebień, sznurówki i książeczkę do nabożeństwa. Schwytanych osadzono w areszcie PUBP w Nowym Targu, gdzie prowadzono śledztwo. „Ciepłemu” zarzucano dezercję z wojska, przynależność do „nielegalnej organizacji NSZ tj. do grupy »Ognia«” (do celów propagandowych przypisując zgrupowanie „Błyskawica” do NSZ), udział w akcjach zbrojnych m.in. w Łapszance na Spiszu oraz w Hutach i Zebidowej na terenie Czechosłowacji. Oskarżycielem był Stanisław Krzemiński z Wojskowej Prokuratury Rejonowej w Krakowie. 

15 stycznia 1947 r. na sesji wyjazdowej w Nowym Targu komunistyczny Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie, obradujący w trybie doraźnym pod przewodnictwem Jana Kołodzieja, skazał Stanisława Klapera na karę śmierci, utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych oraz przepadek mienia. Po aresztowaniu syna Jan Klaper wraz z wójtem Kościeliska pojechał do Warszawy, licząc że uda im się dotrzeć do Bolesława Bieruta i wystarać o ułaskawienie, ale wyrok podtrzymano w mocy.

Zaraz po rozprawie skazanych przewieziono do więzienia przy ul. Montelupich w Krakowie. Tam 3 lutego 1947 r. nastąpiła egzekucja. Wyrok wykonywał prawdopodobnie więzienny kat Stanisław Gębala. Według relacji złożonej przez jednego z partyzantów obecnych przy tym wydarzeniu na więzienny dziedziniec wyprowadzono całą grupę skazanych na karę śmierci, ustawiono pod ścianą, po czym więzienny kat strzelał do co drugiego, omijając kilku, którym Bierut zamienił wcześniej wyrok śmierci na wieloletnie więzienie.

Ciała Stanisława Klapera oraz dwóch innych partyzantów 2. kompanii – Jana Szeligi „Czapli” i Stanisława Marduły „Capa”, „Halnego” – potajemnie pochowano na cmentarzu Rakowickim w Krakowie, w kwaterze XIXb, rzędzie 4, w grobie nr 10. Po latach miejsce to przeznaczono na nowe pochówki. „Ciepły” został odnaleziony 3 lipca 2023 r. podczas prac Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN prowadzonych w ramach śledztwa Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu IPN w Krakowie.

Oprac. Krzysztof Pięciak