Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

Wydarzenie rozpoczęła msza święta w kaplicy Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Następnie uczestnicy uroczystości przemaszerowali pod głaz z tablicą pamięci. Tam odbyła się ceremonia odsłonięcia i poświęcenia upamiętnienia. Delegacje złożyły kwiaty, a zebrani wysłuchali przemówień. Wydarzenie uświetnił udział kompanii honorowej Karpackiego Oddziału Straży Granicznej, orkiestry Ochotniczej Straży Pożarnej oraz licznych pocztów sztandarowych.

Oddział IPN w Krakowie reprezentował dr Maciej Korkuć, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa, który skierował do uczestników słowa o idei pielęgnowania pamięci o bohaterskiej postawie naszych przodków. W kontekście wojny obronnej 1939 r. mówił:

„Wtedy Niemcy mogli poczuć smak zwycięstwa, poczuć smak siły, przewagi. Ale gdzie są dzisiaj te niemieckie obchody rocznic bitew, w których wygrywali? Okrywali się hańbą, okrywali się wstydem dla przyszłych pokoleń. Historia ma wymiar i doraźny, i długofalowy. W długim trwaniu, nawet jeżeli bronimy słusznej sprawy i nie wygramy, następne pokolenia mogą z tego czerpać siłę i mają powody do dumy, do spojrzenia innym narodom w oczy z podniesionym czołem. I powinniśmy pamiętać, że dzięki naszej pamięci o tych, którzy walczyli w słusznej sprawie i o niewinnie pomordowanych, my możemy dzisiaj być silniejsi, dbając o bezpieczeństwo naszego państwa i pokazując każdemu potencjalnemu wrogowi, że Polacy są gotowi walczyć w obronie ojczyzny i wolności. Pamięć o tych, którzy polegli, nigdy nie zaginie”.

Wydarzenie zakończył piknik zorganizowany dla mieszkańców i przybyłych gości. Oddział IPN w Krakowie wystawił na nim również stoisko z materiałami edukacyjnymi.

Wczesnym rankiem 1 września 1939 r. wojska niemieckie wtargnęły na Podhale od strony Słowacji. Pancerne kolumny wroga pod Wysoką zatrzymali żołnierze 10 Brygady Kawalerii Zmotoryzowanej dowodzeni przez płk. Stanisława Maczka. Atak wojsk niemieckich w okolicach Jordanowa odpierali także żołnierze 1 Pułku Piechoty Korpusu Ochrony Pogranicza oraz 12 Pułku Piechoty. Zacięte walki o utrzymanie pozycji obronnych trwały do 3 września i do historii przeszły pod nazwą bitwy pod Jordanowem lub bitwy o Wysoką. Odgłosy walk pod Wysoką oraz dymy płonących zabudowań już w pierwszych godzinach wojny dotarły do sąsiedniej Skawy. Większość mieszkańców pospiesznie opuściła swoje domostwa, uchodząc w kierunku Mszany Dolnej lub kryjąc się w okolicznych lasach. Po złamaniu oporu obrońców, 3 września 1939 r. Niemcy podpalili zabudowania w Wysokiej, Spytkowicach i Jordanowie. Kilkadziesiąt domostw spalili też w Skawie. Mieszkańcy w płomieniach utracili cały dorobek swojego życia. W tragiczny sposób rozpoczynał się dla nich terror niemieckiej okupacji.