English version
– Władza, która kazała się nazywać ludową, nie tylko mordowała Żołnierzy Wyklętych, ale także tych, którzy byli związani z ruchem ludowym, z niezależnym ruchem socjalistycznym, z ruchem narodowym, demokratycznym. Dziś pamiętamy o płk. Wiatrze „Zawojnie” i o wszystkich innych przedstawicielach ruchu ludowego, którzy ponieśli śmierć lub byli represjonowani za swoją działalność – powiedział w swoim wystąpieniu zastępca prezesa IPN dr Mateusz Szpytma.
Wojewoda Krzysztof Jan Klęczar odczytał list wicepremiera i szefa MON Władysława Kosiniaka-Kamysza skierowany do zebranych. Współorganizatorem uroczystości przy upamiętnieniu na krakowskich Plantach, pomiędzy ulicami Dominikańską i Sienną, był Oddział IPN w Krakowie, który reprezentował zastępca dyrektora dr Michał Wenklar.
Narcyz Wiatr „Zawojna”
Urodził się w 1907 r. w wiejskiej rodzinie w Stróżach Niżnych koło Nowego Sącza. Studia prawnicze skończył w Poznaniu. Tam zaangażował się w działalność w ruchu ludowym. Należał m.in. do Wielkopolskiego Związku Młodzieży Wiejskiej „Społem” i Związku Młodzieży Wiejskiej „Wici”. Po studiach wrócił w rodzinne strony. Został członkiem Zarządu Powiatowego ZMW „Wici” w Grybowie, a w 1935 r. prezesem „Wici” powiatu sądeckiego i członkiem Stronnictwa Ludowego. Za swą działalność, zwłaszcza udział w protestach, trafił do więzienia, a w 1937 r. – do obozu w Berezie Kartuskiej. Nadal organizował jednak strajki chłopskie. Bronił też ludowców w procesach sądowych.
W sierpniu 1939 r. został zmobilizowany i trafił do 1. Pułku Strzelców Podhalańskich. Po kampanii wrześniowej wrócił w Nowosądeckie. Włączył się w działalność konspiracyjną. Używał pseudonimu „Zawojna”. Od 1940 r. był komendantem Obwodu Nowy Sącz Batalionów Chłopskich, a rok później komendantem Okręgu VI BCh. Organizował m.in. akcje przeciwko ściąganiu kontyngentów żywnościowych przez Niemców. W marcu 1944 r. został członkiem Okręgowego Kierownictwa Ruchu Ludowego w Krakowie.
Od stycznia 1945 r. Wiatra poszukiwał Urząd Bezpieczeństwa. Na jego trop bezpieka wpadła poprzez kobietę, która starała się znaleźć swego aresztowanego brata. „Zawojna” zginął 21 kwietnia 1945 r. na Plantach od kul zabójców związanych z komunistycznymi organami bezpieczeństwa. Komunistyczna prokuratura wszczęła wówczas śledztwo, ale umorzyła je, a akta zniszczono. Ponownie śledztwo ruszyło po 1956 r. i także nie przyniosło rezultatu, choć sprawcy zabójstwa żyli i działali w ZSL. Jednego z nich oskarżono dopiero w latach 90. Był już chory, zmarł w 2003 r. przed wydaniem wyroku.