Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

Po mszy świętej w kościele w Makowie Dolnym syn ppor. Rokosza, prof. Mieczysław Rokosz, przedstawił życiorys ojca. Następnie, po przejściu pod pobliską Szkołę Podstawową Stowarzyszenia Przyjaciół Szkół Katolickich im św. Dzieci z Fatimy, nastąpiło odsłonięcie tablicy na elewacji budynku. Na koniec, po występie artystycznym uczniów, głos zabrali zastępca dyrektora oddziału #IPN w Krakowie dr Michał Wenklar i burmistrz Makowa Podhalańskiego Michał Surmiak.

Michał Rokosz urodził się w 1894 r. w Skawinie. W latach 1910-1913 był aktywnym członkiem Związku Strzeleckiego w Bochni, którego współorganizatorami byli jego starsi bracia – Franciszek i Stanisław. Mieszkanie ich rodziny było jednym z punktów konspiracyjnych spotkań. Po przeprowadzce do Woli Duchackiej koło Krakowa, bracia Rokoszowie współtworzyli tamtejsze struktury ZS.

Po wybuchu I wojny światowej Michał Rokosz zgłosił się na ochotnika do Legionów Polskich. Podczas transportu na front, dowiedziawszy się o śmierci w walkach pod Nowym Korczynem brata Stanisława (również legionisty), uzyskał zwolnienie z wojska na pogrzeb. W kwietniu 1915 r. został powołany do armii austriackiej. Wziął udział w walkach na frontach wschodnim i włoskim.

W listopadzie 1918 r. zgłosił się do Wojska Polskiego. Służył w 1. Pułku Strzelców Podhalańskich, następnie w 2. Pułku Piechoty Legionów Polskich. W obliczu najazdu bolszewickiego, w lipcu 1920 r., ponownie zgłosił się do służby. Został wcielony do 20 Pułku Piechoty.

Po zakończeniu działań wojennych ukończył krakowskie seminarium nauczycielskie. Pracował jako nauczyciel i kierownik szkół w powiecie olkuskim, a potem w Grzechyni koło Makowa Podhalańskiego. W latach 1934-1945 był kierownikiem szkoły w Makowie Dolnym (część Makowa Podhalańskiego), w budynku której zamieszkał z rodziną. Realizował się także jako społecznik, współtworząc koło gospodyń, kółko rolnicze, Koło Młodzieży Ludowej czy Koło Byłych Wychowanków Szkoły.
W 1926 r. otrzymał awans na podporucznika.

Wziął udział w walkach w 1939 r. Pod koniec września w okolicach Zamościa trafił do niewoli sowieckiej, z której udało mu się uciec. Wrócił do Makowa Podhalańskiego, który znalazł się wówczas przy granicy Rzeszy Niemieckiej i Generalnego Gubernatorstwa.

W realiach niemieckiej okupacji Michał Rokosz zaangażował się w działalność Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej. Szkoła w Makowie Dolnym stała się punktem łączności dla struktur podziemia. Przewijali się tam działacze niepodległościowi, ludzie zagrożeni aresztowaniem przez Niemców, przerzucano broń i materiały konspiracyjne. Rodzina Rokoszów udzielała w budynku szkolnym schronienia m.in. Oldze Roznerównie – Żydówce z Chrzanowa.

W latach 1945-1946 Michał Rokosz był kierownikiem szkoły w Brzezince koło Oświęcimia. Następnie, do roku 1952, kiedy znalazł się na rencie, pracował w tej placówce jako nauczyciel. Angażował się w niezależne działania patriotyczne i wspierał inicjatywy opozycyjne wobec władz komunistycznych. Był m.in. sygnatariuszem dokumentów Komitetu Porozumienia na Rzecz Samostanowienia Narodu, datowanych na rok 1979. Zmarł w 1989 r., został pochowany na warszawskich Powązkach.