Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

– Spotykamy się po raz pierwszy w Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej, choć nie po raz pierwszy w rocznicę przemianowania Związku Walki Zbrojnej w Armię Krajową – mówił w swoim wystąpieniu dyrektor krakowskiego oddziału IPN dr hab. Filip Musiał. – Gdy patrzymy na Armię Krajową, możemy powiedzieć, że opowieść o niej jest opowieścią o determinacji, bohaterstwie, o tęsknocie za wolnością i walce o niepodległość. Żołnierze AK walczyli z oboma okupantami – niemieckim i sowieckim – wierząc, że na końcu tej drogi dane im będzie zwycięstwo. Gdy ginęli w walce, gdy byli męczeni w siedzibach gestapo i sowieckiego NKWD, przywoływali w ostatnim tchnieniu nadzieję, że Rzeczpospolita o nich się upomni. 83 lata po przemianowaniu ZWZ na Armię Krajową, mając narodowe święto żołnierzy Armii Krajowej, możemy powiedzieć, że Rzeczpospolita godnie się o nich upomniała.

W tym roku po raz pierwszy obchodzimy Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Armii Krajowej, który 9 stycznia 2025 r. ustanowił Sejm. Krakowskie uroczystości zorganizował oddział IPN, wojewoda małopolski oraz Małopolski Okręg Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej.

Armia Krajowa

Była Wojskiem Polskim w konspiracji, częścią Polskiego Państwa Podziemnego, podporządkowanego konstytucyjnemu rządowi na uchodźstwie. Przez cały okres okupacji niemieckiej i sowieckiej tworzący AK żołnierze prowadzili walkę o niepodległość. W czasach okupacyjnego terroru Armia Krajowa kształtowała postawy setek tysięcy Polaków i dawała nadzieję w najtrudniejszych chwilach.

Mimo upadku powstania warszawskiego i podboju Polski przez Armię Czerwoną, mimo zaakceptowania przez zachodnich aliantów zmian terytorialnych i oddania Polski w sowiecką strefę wpływów, akowcy pozostawali gotowi do dalszej batalii, a wielu z nich – w ramach Delegatury Sił Zbrojnych, Ruchu Oporu Armii Krajowej, Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, Konspiracyjnego Wojska Polskiego i innych organizacji niepodległościowych podjęło otwartą walkę z nowym, komunistycznym najeźdźcą. Dopiero po upadku sowieckiego imperium w Europie w 1989 r. Polska mogła przywrócić pamięć o bohaterach, którzy oddali życie w obronie niepodległości.

► 80 wybranych żołnierzy AK – grafiki

► 12 Małopolskich Bohaterów AK – artykuły

► Żołnierze Wierni Ojczyźnie. Dodatek prasowy do pobrania