Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

„Trzy razy On” to widowisko poświęcone Wincentemu Witosowi i jego znaczeniu dla odradzającej się po zaborach Polski. Tytuł nawiązuje do trzykrotnego kierowania przez Witosa Radą Ministrów.

Przed premierą dr Karol Nawrocki podkreślił:
– Instytut Pamięci Narodowej powstał po to, aby piękne świadectwo życia i śmierci Ojców Niepodległości było dla Polaków wciąż ważne. Aby było nie tylko wspomnieniem przeszłości, ale też zobowiązaniem i mapą drogową dla kolejnych pokoleń.

W pokazie wzięli udział m.in. krewni Wincentego Witosa. Prawnuk przywódcy ruchu ludowego – Marek Steindel – podziękował Instytutowi Pamięci Narodowej za inicjatywy, dzięki którym lepiej można poznać postać Wincentego Witosa, m.in. za publikacje i przygotowanie spektaklu, w którym udział wzięła m.in. prapraprawnuczka Witosa Julia.

W imieniu wicepremiera, ministra obrony narodowej i prezesa Polskiego Stronnictwa Ludowego Władysława Kosiniaka-Kamysza głos zabrał wojewoda małopolski Krzysztof Jan Klęczar. Podziękował przedstawicielom IPN za uczczenie pamięci Wincentego Witosa i wszelkie działania przywracające pamięć o Ojcu Niepodległości.

Prezesom IPN towarzyszyli dyrektorzy: krakowskiego oddziału IPN – dr hab. Filip Musiał, Biura Edukacji Narodowej IPN – dr Adam Pleskaczyński oraz Biura Wydarzeń Kulturalnych IPN – Krystian Iwanow.

Wcześniej, w godzinach popołudniowych, złożono wieniec na grobie Wincentego Witosa w Wierzchosławicach.

Patroni medialni: RDN Małopolska, Gazeta Krakowska.

Wincenty Witos

Urodzony w 1874 roku Wincenty Witos z powodu trudnych warunków materialnych nie mógł w pełni skorzystać z edukacji. Po odbyciu służby wojskowej wrócił do rodzinnych Wierzchosławic, gdzie prowadził gospodarstwo. Interesował się wszystkim, co dotyczyło sytuacji politycznej i społecznej wsi. Kiedy w 1895 roku powstało w Rzeszowie Stronnictwo Ludowe, Witos zaangażował się w działalność ugrupowania. Celem stronnictwa, a tym samym i Wincentego Witosa, było obdarzenie mieszkańców wsi pełnią praw społecznych, gospodarczych i politycznych. Żądano m.in. powszechnego, równego, bezpośredniego i tajnego głosowania.

Podczas I wojny światowej Witos poparł tworzenie Legionów Polskich, był także gorącym zwolennikiem utworzenia państwa polskiego z ziem wszystkich zaborów, ze swobodnym dostępem do morza. Został przewodniczącym Polskiej Komisji Likwidacyjnej, przez co stał się najważniejszym politykiem ziem dawnego zaboru austriackiego.

Momentem, który na trwałe wpisał Witosa w poczet Ojców Niepodległości, było objęcie przez niego stanowiska premiera w roku 1920. Wtedy to decydowały się losy młodej Polski. W zdolnościach politycznych Witosa i jego umiejętności szukania kompromisu pokładano nadzieję, że Polacy będą w stanie odeprzeć bolszewicką nawałę. Wydana przez niego specjalna odezwa do chłopów, w której prosił o poparcie dla rządu i wstępowanie do wojska, spotkała się z powszechnym zrozumieniem. Pochodzący ze wsi żołnierze licznie zasilili szeregi armii polskiej. W kluczowym momencie wojny polsko-bolszewickiej stanowili około 70% wszystkich zmobilizowanych.

Wincenty Witos był powoływany na stanowisko premiera jeszcze dwukrotnie: w 1923 i 1926 roku. Cieszył się ogromnym poparciem społecznym.

W 1939 roku został internowany przez Niemców i bezskutecznie kuszony propozycją utworzenia kolaboracyjnego rządu. W marcu 1945 roku uprowadziło go NKWD, chcąc namówić go do współpracy z komunistami. Zabiegi mające na celu uzyskanie jego poparcia również okazały się daremne.

Wincenty Witos zmarł 31 października 1945 roku w Szpitalu Bonifratrów w Krakowie. Jego pogrzeb był podniosłym wydarzeniem – uczestniczyło w nim ponad 100 tysięcy osób i wystawiono 600 pocztów sztandarowych. Kondukt żałobny w ciągu czterech dni przemierzył drogę z Krakowa do Wierzchosławic.

„Prawdę mówić! Prawdą się kierować! Prawdy żądać! Prawdy dochodzić!” – tymi zasadami kierował się w życiu Witos.

Sztuka „Trzy razy On”

Poprzez sztukę „Trzy razy On” pragniemy pokazać jego niezłomny charakter i poczucie odpowiedzialności za sprawy narodu, które są godne naśladowania.

• Scenariusz i reżyseria: Leszek Zduń
• Muzyka: Rafał Odrobina
• Scenografia: Marek Chowaniec
• Kostiumy: Anna Macugowska
• Wizualizacje: Julia Zduń-Oborska
• Gościnnie: Zespół Pieśni i Tańca Swojacy z Wierzchosławic

Obsada:

• Joanna Kwiatkowska Zduń
• Marta Dylewska
• Tomasz Osica 
• Marcel Borowiec 
• Mateusz Kwiecień 
• Tomasz Wolentarski 
• Maciej Maciejewski 
• Leszek Zduń 
• W roli Wincentego Witosa: Ksawery Szlenkier