Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

Po dotarciu z Krakowa do Włoch uczestnicy wyprawy 15 maja odwiedzili polski cmentarz wojenny w Bolonii. Uczestniczyli we mszy świętej przy ołtarzu polowym, zapalili znicze pamięci, pobrali ziemię z grobów żołnierzy 2. Korpusu Polskiego, pochowanych w stolicy regionu Emilia-Romania. Dzień zakończyli w Imoli, na skwerze im. gen. Władysława Andersa, gdzie pod pomnikiem dowódcy 2. Korpusu zapalili znicze.

W Imoli znajdują się także płyta pamiątkowa poświęcona żołnierzom 2. Korpusu, tablica upamiętniająca zdobycie miasta przez 4. Wołyńską Brygadę Piechoty oraz 3. Brygadę Strzelców Karpackich, a także pomnik misia Wojtka, który przeszedł cały włoski szlak bojowy 2. Korpusu jako żołnierz 22. Kompanii Zaopatrywania Artylerii.

Na cmentarzu wojennym w Bolonii pochowano ponad 1400 polskich żołnierzy, którzy polegli w walkach z Niemcami. Imola znajdowała się na głównej osi natarcia 2. Korpusu w czasie bitwy o Bolonię i została wyzwolona przez Polaków 14 kwietnia 1945 r.

16 maja uczestnicy wyprawy zwiedzili Ankonę, zdobytą przez Polaków 18 lipca 1944 r. Tablica umieszczona na bramie świętego Stefana przypomina o tym, że pierwszymi, którzy wkroczyli do Ankony byli żołnierze z Pułku Ułanów Karpackich.

Mszę za poległych żołnierzy 2. Korpusu odprawiono w bazylice Matki Bożej Loretańskiej. Tam także są polskie ślady z okresu II wojny światowej. Bazylikę i znajdujący się w jej wnętrzu Domek Loretański, przed całkowitym spaleniem w lipcu 1944 r., uratowali polscy żołnierze, którzy ofiarnie gasili pożar sklepienia sanktuarium po niemieckim bombardowaniu świątyni. Fakt ten upamiętnia witraż eksponowany w Polskiej Kaplicy znajdującej się w południowej nawie bazyliki.

Po południu grupa z Polski odwiedziła cmentarz wojenny w Loreto. W uroczystości na cmentarzu uczestniczyli także żołnierze Komponentu Wojsk Specjalnych z Krakowa, członkowie Stowarzyszenia Byłych Żołnierzy 62 Kompanii Specjalnej Commando z Bolesławca i GRH 1 Samodzielnej Kompanii Commando oraz 2 Batalionu Komandosów Zmotoryzowanych ze Swarzędza. Oni także podążają na Monte Cassino.

Dzień zakończył się wręczeniem nagród młodzieży uczestniczącej w autokarowych konkursach historycznych, organizowanych podczas wyprawy. Dotyczą one wiedzy zdobywanej podczas wyprawy do Włoch, w miejsca związane z 2. Korpusem Polskim oraz tematyki referatów o II wojnie światowej wygłaszanych przez pracowników krakowskiego oddziału IPN.

17 maja poranek w Lacjum był piękny i słoneczny. Program rozpoczął się wizytą na polskim cmentarzu wojennym na Monte Cassino. Po mszy polowej uczestnicy wyprawy złożyli wieniec na grobie dowódcy 2. Korpusu Polskiego we Włoszech gen. Władysława Andersa, zmówili modlitwę za poległych w kampanii włoskiej polskich żołnierzy i zaśpiewali pieśń „Czerwone Maki na Monte Cassino”. Jej słowa napisał Feliks Konarski, autorem muzyki jest Alfred Schütz. Tytuł pieśni oraz refren nawiązuje do polnych kwiatów, które w maju, gdy trwała czwarta bitwa o Monte Cassino, kwitły na tutejszych wzgórzach.

Do przycmentarnego Muzeum Pamięci 2. Korpusu Polskiego grupa z Krakowa przekazała wydawnictwa IPN: włoskojęzyczne „La Polonia lotta 1939-1945” (autor dr Maciej Korpuć) i anglojęzyczny komiks z serii Antek Srebrny: „The Battle of Monte Cassino 1944”.

Na spacer „Szlakiem historycznym bitwy o Monte Cassino” całą grupę zabrał dr Wojciech Frazik. Przez Wzgórze 593 (Pomnik 3 DSK), Domek Doktora, doszli do Gardzieli, którą szturmowały szwadrony czołgów Pułku 4. Pancernego „Skorpion”. Dziś w miejscu tym stoi pomnik zbudowany ze szczątków czołgu „Sułtan” (Sherman), dowodzonego przez ppor. Ludomira Białeckiego, którego załoga zginęła w tym miejscu po najechaniu na niemieckie miny.

Ostatnim punktem programu pobytu na Monte Cassino było zwiedzanie odbudowanego po wojnie, a zniszczonego podczas bombardowań prowadzonych przez aliantów klasztoru benedyktynów, w którym spoczywają szczątki założyciela klasztoru – św. Benedykta i jego siostry św. Scholastyki.

Tradycyjny autokarowy konkurs wiedzy zdobytej w ciągu dnia okazał się wymagający, ale nie zabrakło osób, które poprawnie odpowiedziały na większość pytań. Nagrody zwycięzcom podczas kolacji wręczyli organizatorzy wyprawy czyli dr Paweł Naleźniak i Łukasz Płatek.

18 maja w Grotach Watykańskich, w Kaplicy Węgierskiej, kapelan wyprawy ks. dr Robert Bieleń odprawił mszę świętą w dniu urodzin Karola Wojtyły – św. Jana Pawła II. Po południu przedstawiciele krakowskiego oddziału IPN, dr Paweł Naleźniak i Łukasz Płatek, wraz z delegacją uczestników wyprawy złożyli hołd prof. Karolinie Lanckorońskiej, która była żołnierzem 2. Korpusu Polskiego. Po zakończeniu II wojny światowej mieszkała w Rzymie, służyła sprawie polskiej, wspierała miejscową Polonię i była wielkim mecenasem sztuki. Zmarła w Wiecznym Mieście, w wieku 103 lat.