Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

1 września 2013 r. odbyła się w Parku im. dra Henryka Jordana uroczystość poświęcona pamięci Polaków poległych i pomordowanych w czasie II wojny światowej, w trakcie której nastąpiło odsłonięcie popiersia gen. Stanisława Sosabowskiego w galerii Wielkich Polaków. Rzeźba wykonana została dłutem Wojciecha Batki, zaś jej fundatorką była Elżbieta Kasprzycka, nauczycielka polonijna z Londynu. W oprawie uroczystości uczestniczyli: Dowództwo Garnizonu WP w Krakowie, warta honorowa WP, Policji i Harcerzy, poczty sztandarowe, kombatanci, Kompania Honorowa Wojska polskiego Garnizonu Kraków, Szwadron Ułanów im. Marszałka J. Piłsudskiego, chór i Orkiestra Wojskowa.

W trakcie uroczystości wystąpili przedstawiciele władz województwa małopolskiego, władz samorządowych miasta Krakowa oraz przemówienie wygłosił dr Marek Lasota, Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie. Aktu odsłonięcia pomnika dokonał gen. dyw. dr Jerzy Biniewski, a aktu poświecenia pomnika w imieniu biskupa polowego WP ks. prał. płk Stanisław Gulak oraz O. Jerzy Pająk, kapelan żołnierzy AK i środowisk niepodległościowych.

Uroczystość zakończył koncert w wykonaniu Orkiestry Wojskowej, artystów Opery Krakowskiej, Bożeny Zawiślak i Franciszka Makucha wraz z zespołem oraz aktora Wojciecha Habeli, a także szwadronu ułanów im. J. Piłsudskiego pod dowództwem rtm. H. Bugajskiego.

Organizatorzy: Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie oraz Towarzystwo Parku im. dra Henryka Jordana.

Honorowy patronat: Kardynał Stanisław Dziwisz, Arcybiskup Metropolita Krakowski

Komitet honorowy: Kardynał Stanisław Dziwisz, gen bryg. Andrzej Knap, gen. bryg. Piotr Patalong, gen. bryg.  Adam Joks, gen bryg. Jerzy Wójcik, dr Marek Lasota.

Generał Stanisław Sosabowski (1892–1967)

Urodził się w 1892 r. w Stanisławowie. Tam ukończył szkołę średnią, rozpoczął działalność w skautingu i w ruchu niepodległościowym w ramach paramilitarnych Polskich Drużyn Strzeleckich. Studiował w Krakowie w Wyższej Szkole Handlowej, nadal aktywnie działając w strukturach strzeleckich. W 1913 r. został powołany do armii austriackiej. W szeregach cesarsko-królewskiej armii awansował do stopnia porucznika. W 1915 r. na froncie wschodnim został ranny w prawe kolano. Po długiej rekonwalescencji w 1918 r. nawiązał kontakt z Polską Organizacją Wojskową i brał udział w rozbrajaniu wojsk austriackich. Awansował na kapitana i otrzymał przydział do pracy w Ministerstwie Spraw Wojskowych. W roku 1920 otrzymał stopień majora.

W okresie pokoju studiował w Wyższej Szkole Wojennej. W roku 1928, już jako podpułkownik, został zastępcą dowódcy 3 Pułku Strzelców Podhalańskich. W 1930 r. został wykładowcą Wyższej Szkoły Wojennej i szefem jednej z katedr. Od roku 1936 dowodził 9 Pułkiem Piechoty Legionów, a w pierwszych miesiącach 1939 roku został dowódcą warszawskiego 21 Pułku Piechoty i awansował na stopień pułkownika.

We wrześniu 1939 r. na czele pułku brał udział w wojnie obronnej i w obronie Warszawy. Po kapitulacji stolicy dostał się do niewoli, ale niebawem z niej zbiegł i zaangażował się w tworzenie struktur Służby Zwycięstwu Polski. Skierowany został do Lwowa, skąd przez Węgry przedostał się do Francji i rozpoczął służbę w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. Po ewakuacji do Wielkiej Brytanii budował jednostki wojskowe, które za zgodą Naczelnego Wodza stały się bazą dla formowania Pierwszej Samodzielnej Brygady Spadochronowej. W czerwcu 1944 r. został mianowany generałem brygady, a we wrześniu tego samego roku wziął udział ze swoimi żołnierzami w operacji desantowej „Market-Garden” w rejonie Arnhem. Wykazał się osobistą odwagą i opanowaniem podczas decydujących momentów zmagań. Od grudnia 1944 r. pełnił funkcję inspektora jednostek etapowych i wartowniczych. Służył w PSZ aż do ich rozwiązania.

Po wojnie pozostał w Wielkiej Brytanii. Zmarł w 1967 r. Jego prochy zostały sprowadzone do Ojczyzny – spoczywa na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie.