• Facebook
  • X
  • Instagram
  • Szukaj

W Luborzycy odsłonięto pomnik ppor. Żywota, ofiary zbrodni katyńskiej

Przed budynkiem Szkoły Podstawowej im. 600-lecia Uniwersytetu Jagiellońskiego w Luborzycy (pow. krakowski) 27 kwietnia 2023 r. odbyła się uroczystość odsłonięcia pomnika ppor. Stanisława Nikodema Żywota.

27.04.2023

W szkolnej hali sportowej dr Marcin Chorązki z Oddziału IPN w Krakowie przedstawił zebranym sylwetkę pochodzącego z Luborzycy ppor. Żywota, a uczniowie zaprezentowali patriotyczny program artystyczny. Uroczystości uświetnili członkowie rodziny ppor. Żywot: wnuczki Mieczysława Żywota (brata Stanisława) Grażyna Piotrowskia i Monika Wojciechowska-Szewczyk oraz członkowie rodziny Żywotów dalszego pokrewieństwa – Celina Brodowska, Marta Dubak oraz Iwona Dubak. IPN reprezentowali zastępca dyrektora oddziału dr Michał Wenklar i dr Maciej Korkuć, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa. Upamiętnienie zostało sfinansowane przez gminę Kocmyrzów-Luborzyca i Instytut Pamięci Narodowej. Sadzonkę Dębu Wolności, którą poświęcono, przekazało Nadleśnictwo Miechów.

Stanisław Nikodem Żywot

Urodził się w ówczesnym państwie rosyjskim 15 września 1906 r. według obowiązującego wówczas w Rosji kalendarza juliańskiego, a 28 września według kalendarza gregoriańskiego, obowiązującego w krajach katolickich. Był synem Andrzeja Żywota i Marii Stanisławy Wąsowicz. Luborzyca była wówczas wsią położoną na granicy rosyjsko-austro-węgierskiej, a jego ojciec pracował jako sekretarz w urzędzie gminy.

Wiadomo, że od 1916 r. Stanisław Nikodem Żywot uczęszczał do CK, następnie od 1918 r. Państwowego IV Gimnazjum Realnego im. Henryka Sienkiewicza w Krakowie. Po zdaniu egzaminu dojrzałości rozpoczął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim na Wydziale Filozoficznym. Studiował w latach 1924-1929 jako student zwyczajny kierunek przyrodniczy, specjalizację chemia. Następnie odbył przeszkolenie w Szkole Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim, gdzie zakończył kurs podoficerski ze stopniem  podporucznika rezerwy.

Służył m. in. w 21. pułku artylerii lekkie. Cyklicznie odbywał szkolenia wojskowe notując pozytywne wyniki i opinie ze strony dowódców. Przed wybuchem wojny pracował prawdopodobnie w Cukrowni w Chybiu jako pierwszy chemik. 11 czerwca 1938 r. poślubił Krystynę Śliwę, której ojciec był kolejarzem z Kłaja. Ślub odbył się w kościele oo. Kapucynów w Krakowie, a zapisani zostali w krakowskiej parafii św. Anny. Nie doczekali się potomstwa.

Ne wiadomo, w jakich okolicznościach dostał się we wrześniu 1939 r. do sowieckiej niewoli, choć należy przypuszczać, że przeszedł cały szlak bojowy 21. DP w skład której wchodził jego 21. pal, a więc na pewno dotarł do w rejon rozproszenia jednostki między Tomaszowem Lubelskim a Lwowem. Jak twierdzi rodzina jego brata, jeszcze jesienią 1939 r. utrzymywano z nim sporadyczny kontakt listowny; zachowały się jego listy z obozu w Starobielsku do rodziców. W kwietniu 1940 r. został zamordowany w siedzibie NKWD w Charkowie. Miejsce jego wiecznego spoczynku znajduje się w masowym grobie polskich oficerów i policjantów w Piatichatkach koło Charkowa.

Mieczysław Tomasz Żywot

Oddział IPN w Krakowie planuje również ufundowanie drugiej tablicy, upamiętniającej brata Stanisława Nikodema Żywota – Mieczysława.

Mieczysław Tomasz Żywot, urodzony 21 grudnia 1904 r. w Luborzycy, był synem Andrzeja (sekretarz gminy Luborzyca) i Marii Stanisławy z Dunin-Wąsowiczów. Uczęszczał do Państwowego IV Realnego Gimnazjum im. Henryka Sienkiewicza w Krakowie, gdzie zdał w 1923 r. maturę. Następnie podjął studia na Uniwersytecie Jagiellońskim na Wydziale Lekarskim, które ukończył 6 lutego 1936 r. otrzymując dyplom lekarza. 8 listopada 1932 r. poślubił Stanisławę Marię Wichlińską, z którą miał dwie córki: Annę (1938-2000) i Barbarę (1933-2017).

We wrześniu 1939 r. został zmoblizowany i pełnił funkcję lekarza w szpitalu wojskowym w Kielcach, gdzie mieszkał i pracował. 3 sierpnia 1940 r. został aresztowany przez niemiecką policję i niespełna trzy tygodnie później został osadzony w KL Buchenwald w Turyngii. Następnie został przetransportowany do KL Neuengamme pod Hamburgiem, gdzie zmarł zamęczony przez Niemców, 9 września 1943 r.

do góry