Instytut Pamięci Narodowej w Krakowie

Patriotyczne uroczystości poświęcone żołnierzom Armii Krajowej odbyły się w Końskich w dniach 3 i 4 września 2022 roku. Podczas pierwszego dnia wydarzenia ph. „Konecki Wrzesień” Delegaturę IPN w Kielcach reprezentował dr Marek Jedynak z Referatu Badań Historycznych.

Na początku uczestnicy uroczystości zapalili znicze i złożyli wieńce przed pomnikiem mjr. Henryka Dobrzańskiego „Hubala” w Końskich. Następnie przemaszerowali przed Pomnik Partyzantów na tamtejszym cmentarzu, gdzie odbyła się główna część obchodów.

Dr Marek Jedynak w swoim wystąpieniu przybliżył okoliczności powstania Pomnika Partyzantów, przy którym odbywają się corocznie uroczystości „Koneckiego Września”. Zwrócił uwagę na sytuację po zakończeniu wojny, gdy o losach bohaterów z Armii Krajowej decydowali komuniści – zarówno o tych, którzy przeżyli, jak i tych poległych w walce o niepodległość, a spoczywających na koneckiej nekropolii.

Uroczystości „Koneckiego Września” zainicjowane zostały w 1984 r. przez weteranów działających nieoficjalnie od 1957 r. w Środowisku Świętokrzyskich Zgrupowań Partyzanckich AK „Ponury” – „Nurt”. Pierwotnie spotkania upamiętniać miały zdobycie Końskich przez II Zgrupowanie ppor. cc. Waldemara Szwieca „Robota”. Nocą z 31 sierpnia na 1 września 1943 r. 64-osobowy oddział opanował powiatowe miasto, bronione przez niemal dwutysięczny garnizon niemiecki. W akcji zdobyto zaopatrzenie na nadchodzącą zimę i wykonano wyroki śmierci na konfidentach. Po 1989 r. „Konecki Wrzesień” został uznany przez miejscowe władze samorządowe za oficjalne święto Miasta i Gminy Końskie.