English version
Tablica poświęcona pisarzowi i oficerowi Armii Krajowej Pawłowi Jasienicy została ufundowana przez IPN. Odsłonięto ją 22 sierpnia 2021 r. w pałacu Michała Radziwiłła w Nagłowicach. W wydarzeniu uczestniczyła zastępca naczelnika Delegatury IPN w Kielcach Patrycja Zatorska-Milewska.
– Tablicę umieszczono na jednej ze ścian pałacu Radziwiłłów przy ul. Walewskiego w Nagłowicach. W budynku po wojnie przez kilka miesięcy mieściła się tymczasowa siedziba Związku Literatów Polskich. W tym czasie przebywał tu Paweł Jasienica. W okresie PRL stał się poczytnym pisarzem historycznym. Angażował się politycznie przeciwko władzy komunistycznej – mówiła podczas uroczystości Edyta Krężołek, kierownik Referatu Edukacji Narodowej Delegatury IPN w Kielcach.
Spotkanie uświetnił koncert poezji śpiewanej w wykonaniu Antoniny Gorzelak i Wojciecha Lisowicza.
Paweł Jasienica (właściwie Leon Lech Beynar) uczestniczył w wojnie obronnej 1939 r., a od 1940 r. był żołnierzem ZWZ-AK oraz redaktorem pism konspiracyjnych. W 1945 r. został adiutantem, a następnie zastępcą mjr. Zygmunta Szendzielarza „Łupaszki”, dowódcy 5. Wileńskiej Brygady AK, działającej po zakończeniu wojny na Podlasiu.
Ranny w potyczce, kurował się we wsi Jasienica (stąd pseudonim). Jako rekonwalescent nie wrócił do oddziału, zerwał z konspiracją, zaczął publikować w „Tygodniku Powszechnym”. Aresztowany w 1948 r. przez UB, został zwolniony dzięki interwencji Bolesława Piaseckiego, co na kilka lat związało go ze środowiskiem Stowarzyszenia PAX. Po zerwaniu z PAX-em angażował się w różne inicjatywy opozycyjne, m.in. jako wiceprezes Związku Literatów Polskich i PEN Clubu.
W latach 50. i 60. XX wieku opublikował kilkanaście książek o tematyce historycznej, w tym wielotomową historię Polski przedrozbiorowej, która wprowadziła go do grona najbardziej poczytnych polskich historyków. Jego prace były dla wielu Polaków alternatywą dla zakłamania i przemilczeń oficjalnej historiografii marksistowskiej.