Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/80-rocznica-akcji-reinhardt/169321,W-Nowym-Saczu-uczczono-pamiec-zydowskiej-spolecznosci-miasta-wymordowanej-przez-.html
09.03.2026, 07:55

W Nowym Sączu uczczono pamięć żydowskiej społeczności miasta wymordowanej przez Niemców w czasie II wojny światowej

23 sierpnia 2022 r. w Nowym Sączu odbyły się uroczystości upamiętniające Żydów – ofiary zbrodniczej niemieckiej Akcji Reinhardt. Na Rynku otwarto dwie wystawy przygotowane przez IPN – „Aktion Reinhardt 1942-1943” i „Zagłada Żydów europejskich”.

23.08.2022

Wieczorem z dworca kolejowego wyruszył Marsz Pamięci, w którym wzięła udział zastępca dyrektora krakowskiego IPN Cecylia Radoń. Na Rynku otwarto dwie wystawy przygotowane przez Instytut – „Aktion Reinhardt 1942-1943” i „Zagłada Żydów europejskich”. Przedstawicielka IPN odczytała zebranym list prezesa Instytutu dr. Karola Nawrockiego i rozdała materiały edukacyjne. Na zakończenie pod postumentem na pl. 3 Maja – w miejscu, gdzie przebiegała granica nowosądeckiego getta – odczytano Apel Pamięci, złożono kwiaty i zapalono znicze. 28 sierpnia (godz. 16) w Nowym Sączu odsłonięte zostanie nowe miejsca pamięci przy ul. Tymowskiego, poświęcone dawnej żydowskiej społeczności miasta.

Eksterminacja nowosądeckich Żydów

Niemcy rozpoczęli akcję deportacyjną Żydów z Nowego Sącza 23 sierpnia 1942 r. Tego dnia zgromadzono wszystkich na placu nad Dunajcem. Zezwolono zabrać tylko bagaż nieprzekraczający 15 kg, w tym żywność na dziesięć dni. Nakazano ustawić się według ulic. Głowa rodziny miała mieć przy sobie klucze do mieszkania, zaopatrzone w kartkę z dokładnym adresem, które następnie oddawano żydowskiej policji.

W wyniku selekcji Niemcy wybrali około 760-800 osób zdolnych do pracy, z których część wywieziono do obozów pracy w Muszynie, Nawojowej, Rytrze i Rożnowie, około 100 do Tarnowa, a około 460 pozostawiono w Nowym Sączu – głównie rzemieślników, robotników i żydowską administrację. Pozostałych skierowano do getta dla niepracujących. Jego mieszkańców deportowano w trzech transportach do niemieckiego obozu zagłady w Bełżcu – 24, 26 i 28 sierpnia 1942 r.