Nawigacja

Aktualności

Do posłuchania. Audycje radiowe z udziałem historyków z IPN

Wybierz temat


Odkąd abp Karol Wojtyła został mianowany kardynałem (w połowie 1967 r.), stał się automatycznie bardzo ważną figurą w politycznej rozgrywce komunistów z Kościołem w Polsce. O ważnych wydarzeniach w życiu Kościoła, Polski i Krakowa w latach 60. XX wieku w programie Radia Kraków i IPN „Pamięć Niepodległości” 14 lutego 2018 r. rozmawiali bp Tadeusz Pieronek, Marek Lasota –historyk, dyrektor Muzeum AK oraz dr Łucja Marek z Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Krakowie. Program prowadziła Jolanta Drużyńska.


Ani jedno założenie dworskie nie dochowało się do naszych czasów w całości. Nie ma centrum badań i dokumentacji historii ziemian i ich siedzib oraz obyczajów. O ziemiaństwie polskim w XX wieku mówią: dr Agnieszka Łuczak z poznańskiego oddziału IPN, kurator wystawy „Europa w rodzinie. Ziemiaństwo polskie w XX wieku” i dr Marcin Chorązki z Oddziału IPN w Krakowie.


Czystki etniczne w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu. O tragicznych losach Polaków i Węgrów mówią dr Karol Biernacki, honorowy konsul RP w Szegedzie i dr Mariusz Krzysztofiński z rzeszowskiego IPN.


Działalność wywiadowczą prowadziło bardzo wiele siatek wywodzących się ze struktur Polskiego Państwa Podziemnego, ale także tych, które powstały już po jego likwidacji. Jaką wartość dla konspiracji w kraju i rządu polskiego na uchodźstwie oraz sztabowców NATO miały informacje zdobywane przez polskich wywiadowców? Dyskutują historycy: prof. Piotr Niwiński z Uniwersytetu Gdańskiego i gdańskiego IPN oraz dr Wojciech Frazik z IPN w Krakowie.


Musiały porzucić przyzwyczajenia i role, jakie wyznaczała im tradycyjna żydowska kultura, a często i rodzinę . O losie żydowskich kobiet w czasach pogardy rozmawiają: dr Zofia Radzikowska, prawniczka, działaczka opozycji demokratycznej w czasach PRL, członkini społeczności żydowskiej Krakowa, dr Martyna Grądzka-Rejak, historyk związana z warszawskim IPN, autorka książki „Kobieta żydowska w okupowanym Krakowie 1939-1945” oraz prof. Mariusz Wołos z Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie.


Komunizm, chadecja i trzy powojenne tygodniki katolickie. O „arystokratycznym” Krakowie i „odważnej” Warszawie rozmawiają historyk Kościoła i historyk idei prof. Piotr. H. Kosicki oraz publicysta i politolog Roman Graczyk z krakowskiego IPN.


„Istnieją tylko trzy świętości: Bóg, Ojczyzna i Matka” - pisał w więziennym grypsie do syna, skazany na karę śmierci Łukasz Ciepliński, prezes IV Zarządu WiN. O poświęceniu i cierpieniu, pamięci i zapomnieniu mówi Elżbieta Jakimek-Zapart z krakowskiego IPN, autorki książki „Nie mogłem inaczej żyć. Grypsy Łukasza Cieplińskiego z celi śmierci”.


Jak Rosja Sowiecka ograła legalny rząd RP i zablokowała utworzenie przez aliantów drugiego frontu na Półwyspie Bałkańskim. Czy Polska miała jakieś szanse na zmianę swojego powojennego losu? Dyskutują: prof. Marek Kornat z Instytutu Historii PAN w Warszawie i dr Maciej Korkuć z krakowskiego IPN.


O wydarzeniach Poznańskiego Czerwca i poprzedzającej je sytuacji społeczno-politycznej w kraju mówi historyk dr Michał Wenklar z krakowskiego IPN.


O kulisach wydarzeń z 13 maja 1981 r., zaangażowaniu w zamach na Jana Pawła II tajnych służb państw bloku wschodniego i śledztwie IPN mówi dr hab. Filip Musiał, dyrektor krakowskiego IPN, historyk, politolog, profesor Akademii Ignatianum w Krakowie.


Wydawałoby się, że o partyzantce w czasie okupacji i oddziałach niepodległościowych wiemy już bardzo dużo, ale wciąż wychodzą z cienia nowe fakty. O czasach, gdy bohaterstwo miesza się ze zbrodnią dyskutują: Jerzy Wójcick, dziennikarz, autor książki „Oddział. Między AK a UB – historia żołnierzy Łazika” i Dawid Golik z krakowskiego IPN, historyk, politolog, autor wielu publikacji i książek o podziemiu niepodległościowym i partyzantce na Sądecczyźnie.


Nie wiadomo, ile ich było, w większości nieznane są rozkazy powołujące je do życia. Utajnione nawet dla swoich oddziały prowokacyjne, podszywające się pod te niepodległościowe, były jednak faktem. O ich działalności opowiada dr Maciej Korkuć z krakowskiego IPN.


Szwadrony śmierci w latach 40. i 50. XX wieku, OAS - organizacja Anty Solidarność, Departament IV SB, „komando śmierci” - policja polityczna PRL odpowiedzialna były za szantaże, groźby, napady, pobicia i zabójstwa działaczy opozycji. O szczegółach mówi Patryk Pleskot, historyk związany z warszawskim IPN, politolog i wykładowca w Państwowej Wyższej Zawodowej w Oświęcimiu, autor książki „Zabić”, traktującej o mordach politycznych w PRL i na początku III RP.


Za działalność i swoje poglądy byli więzieni i szykanowani. Na koncie mają wyroki śmierci, zamienione na dożywocie albo wieloletnie pobyty w więzieniu. Blokowano im dostęp do studiów, zawodowe awanse, nie wydawano książek, nie wystawiano obrazów. Rozmowa Elżbiety Jakimek-Zapart z krakowskiego IPN, Iwona Siwek-Front, artystka plastyk z Krakowa i Dorota Korohoda z krakowskiego IPN.


O młodzieżowej kontrkulturze w PRL i walce „ludowej władzy” z młodymi buntownikami dyskutują historycy: Bogusław Tracz z katowickiego IPN, autor książki „Hippiesi, kudłacze, chwasty. Hipisi w Polsce w latach 1967-1975” oraz prof. Ryszard Terlecki, znany polityk prawicy, a na przełomie lat 60. i 70. XX wieku nieformalnym przywódcą krakowskich hipisów.


O politycznych przesłaniach budowy pierwszego miasta socjalizmu w Polsce, o komunistycznej indoktrynacji, próbach oporu mieszkańców i Kościoła wobec socrealistycznej rzeczywistości oraz o działaniach tajnej policji politycznej rozmawiają krakowscy historycy: prof. Jacek Chrobaczyński z Uniwersytetu Pedagogicznego, Wojciech Poduchowski z krakowskiego IPN, autor książki „Nowa Huta nieznana i tajna” oraz o. Korneliusz Jackiewicz, cysters.

do góry