Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/nauka-i-edukacja/edukacja-1/konkursy-historyczne/213655,Ziemianie-wielkopolscy-wobec-wyzwan-okresu-miedzywojennego-warsztaty-w-ramach-og.html
28.02.2026, 06:55

Ziemianie wielkopolscy wobec wyzwań okresu międzywojennego – warsztaty w ramach ogólnopolskiego projektu edukacyjnego

25 lutego 2025 r. w siedzibie krakowskiego oddziału IPN odbyły się warsztaty dla nauczycieli i edukatorów, w ramach tegorocznej edycji ogólnopolskiego projektu edukacyjnego „Ziemianie polscy w XX wieku”.

25.02.2025

Głównym punktem spotkania, zatytułowanego „Zżyci, rządni, rachunkowi, praktyczni... – ziemianie wielkopolscy wobec wyzwań okresu międzywojennego” była prezentacja przygotowana przez dr. Stanisława Borowiaka z Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy.

Ziemian wielkopolskich oceniano jako „zżytych, rządnych, rachunkowych, praktycznych…” – jak pisała o swych powinowatych przybyła z Kresów Janina z Puttkamerów Żółtowska. Tak widziano ich też w innych dzielnicach odrodzonej w 1918 r. ojczyzny, odwołując się do specyficznych, częściowo z gruntu mieszczańskich, cech ukształtowanych w Poznańskiem pod zaborem pruskim – owej praktyczności, oszczędności i pragmatyzmu w życiu prywatnym i publicznym, z czym szło w parze zaangażowanie w działalność o charakterze przede wszystkim społeczno-gospodarczym oraz współpraca z innymi warstwami społecznymi w duchu solidarystycznym.

Wywłaszczenie i wysiedlenie wielkopolskich ziemian przez okupanta niemieckiego w 1939 r., a następnie komunistyczna reforma rolna, która w 1945 r. pozbawiła ich nadziei na powrót do swej własności sprawiły, że rozproszyli się oni po całym kraju. Dziś potomków tamtejszych rodzin ziemiańskich oraz związane z nimi zbiory, pamiątki czy archiwalia z kolekcji prywatnych lub publicznych rozsiane są po całej Polsce. Można je znaleźć zarówno w niewielkich ośrodkach jak i w Krakowie, Warszawie, Gdańsku.

Wkrótce opublikujemy zapis wideo spotkania.

Zachęcamy do zapoznania się z materiałami warsztatowymi i listą proponowanych lektur.