Zdajemy sobie sprawę, że inwestycja budowlana może być uciążliwa dla mieszkańców sąsiednich kamienic. Będziemy się starać minimalizować tę uciążliwość.
Dlaczego rozbudowujemy naszą siedzibę
Mimo przeprowadzki latem 2024 r. do odrestaurowanego budynku dawnego sądu i aresztu przy ul. Czarnieckiego 3, Oddział IPN w Krakowie – największy z 11 oddziałów Instytutu w kraju – nadal zlokalizowany jest w trzech różnych siedzibach, w dwóch miastach. Rozbudowa naszej siedziby w Podgórzu jest zatem uzasadnione merytorycznie, funkcjonalnie i finansowo. Obniży wydatki generowane przez konieczność wynajmowania lokali oraz koszty transportu i bieżącej komunikacji. Ułatwi także wszystkim zainteresowanym kontakt z naszą instytucją, zwłaszcza osobom korzystającym z archiwum.
Przy ul. Czarnieckiego 3 w Krakowie mieści się obecnie dyrekcja oddziału, a także nasze piony merytoryczne (badawczy, edukacyjny, upamiętniania oraz poszukiwań i identyfikacji). Łącznie to 70 osób. Zabytkowy budynek został odnowiony zgodnie z wymogami konserwatorskimi, dzięki czemu odzyskał dawny blask. Jednakże powrót do pierwotnego projektu architektonicznego sprzed 120 lat ograniczył drastycznie możliwości aranżacji wnętrz. Dlatego w obecnym budynku nie mamy odpowiednio dużej i wyposażonej sali, służącej do organizowania otwartych spotkań, konferencji, uroczystości, wystaw i innych wydarzeń. Takie przestrzenie są natomiast zaprojektowane w nowym budynku.
Część naszych pracowników nadal pracuje pod innymi adresami. Pomieszczenia w kamienicy przy ul. Reformackiej 3 w Krakowie są użytkowane przez Oddziałową Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz Oddziałowe Biuro Lustracyjne. Łącznie w obu tych pionach zatrudniamy 28 osób.
Oddziałowe Archiwum IPN w Krakowie, w którym pracują 64 osoby nadal mieści się w Pałacu Konopków przy pl. Skulimowskiego 1 w Wieliczce. Dzisiaj można zapewnić lepsze warunki przechowywania zbiorów niż w tym budynku, który został oddany ponad 20 lat temu, a możliwości dalszego rozwijania zasobu archiwalnego zostały praktycznie wyczerpane.
Jeden oddział, jeden adres
Rozbudowa siedziby u zbiegu ulic Czarnieckiego i Rękawka pozwoli zmieścić cały Oddział IPN w Krakowie wraz ze zbiorami archiwalnymi pod jednym adresem, zapewni odpowiednie miejsce do rozwijania zasobu archiwalnego, a jednocześnie w atrakcyjny sposób połączy nowoczesny obiekt z zabytkowym budynkiem. Powstanie przestrzeń edukacyjna, naukowa, archiwalna, wystawiennicza oraz miejsce związane z szeroko pojętą działalnością kulturalną.
Wybrana została taka bryła nowego budynku, która najlepiej wkomponowuje się w przestrzeń i stanowi przykład współczesnych trendów w architekturze obiektów publicznych. Nowy budynek nie przytłoczy otoczenia. To zwarta bryła przykryta płaskim dachem. Elewacje od strony południowej i zachodniej oraz częściowo północnej wykończone będą przy użyciu materiałów okładzinowych typu Corten. Pozostałą część elewacji północnej zaprojektowano jako zieloną ścianę. Ściana wschodnia wykończona zostanie tynkiem cienkowarstwowym. Nasza inwestycja podniesie także bezpieczeństwo w tej części miasta, ponieważ obiekty IPN są zgodnie z przepisami całodobowo strzeżone i monitorowane wizyjnie.
Nowy budynek o powierzchni użytkowej 7215 metrów kwadratowych, w którym będzie się mieścić archiwum, sala konferencyjna i wystawowa, salki edukacyjne i księgarnia zapewni właściwe warunki obsługi interesantów oraz warunki pracy, magazynowania i przechowywania dokumentacji archiwalnej, a także udostępniania archiwaliów. Da nam możliwość pełnej realizacji zadań statutowych, w tym edukacyjnych oraz popularyzacji wyników badań historycznych, krzewienia pamięci historycznej, jak również pokazania działań i osiągnięć naukowych Instytutu w częściach wystawienniczych obiektu.
Archiwum czyli serce IPN
Mieszczące się od 2002 r. w Pałacu Konopków w Wieliczce Oddziałowe Archiwum IPN w Krakowie, jest sercem Instytutu. To tu gromadzone są, zabezpieczane i opracowywane dokumenty, wytworzone przez komunistyczne organy bezpieczeństwa państwa, a także inne dokumenty dotyczące zbrodni reżimów totalitarnych z lat 1917-1990 oraz losów narodu polskiego w latach 1939-1990. Kluczowym zadaniem Archiwum IPN jest udostępnianie zgromadzonych dokumentów i publikowanie powszechnie dostępnego w internecie inwentarza archiwalnego.
Nasz zasób archiwalny mierzy obecnie 6300 mb i ciągle rośnie. Projektowane archiwum pomieści do 9000 mb akt., oprócz tego przewidziano specjalistyczne pomieszczenia na mikrofilmy, materiały ewidencyjne, kartograficzne, filmowe.
Oprócz archiwaliów, które przekazują nam instytucje zobligowane do tego ustawowo, w ramach projektu Archiwum Pełne Pamięci od 2017 r. przyjmujemy także kolekcje od darczyńców prywatnych (obecnie ponad 500 kolekcji). Warto podkreślić, że aż 10 proc. darów przekazywanych do IPN trafia do Oddziałowego Archiwum w Krakowie, co jest dowodem zaufania, jakim się cieszymy wśród darczyńców.
Należy pamiętać, że wszystkie zgromadzone przez IPN archiwalia stanowią część narodowego zasobu archiwalnego, a więc z mocy prawa podlegają wieczystej ochronie i przechowywaniu, nawet gdyby wszystkie zostały utrwalone w formie cyfrowej.
Inwestujemy w Kraków
Budowa naszego nowego budynku zostanie w całości sfinansowana z budżetu państwa. Nie ma żadnego niebezpieczeństwa, że zmieni się właściciel terenu. Wręcz przeciwnie, okoliczni mieszkańcy i wszyscy krakowianie mogą mieć pewność, że kwartał pomiędzy ulicami Czarnieckiego i Rękawka oraz nieruchomości, które się tam znajdują lub powstaną, pozostaną własnością Skarbu Państwa. Każda złotówka wydana z budżetu państwa jest inwestycją w podniesienie szeroko pojętej wartości tego zakątka Krakowa. Wewnątrz działki za budynkami powstanie przestrzeń zielona, która będzie wykorzystywana do plenerowych działań edukacyjnych i prezentacji wystaw, stanie się też w naturalny sposób miejsce otwartym dla okolicznych mieszkańców.