Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/248841,Uroczystosci-upamietniajace-Jozefa-Burde-Jozefa-Hachlice-Leona-Janie-oraz-Pawla-.html
11.10.2026, 01:52

Uroczystości upamiętniające Józefa Burdę, Józefa Hachlicę, Leona Janię oraz Pawła Sikorę – Rzeszotary, 22 października 2026

Dyrektor Oddziału IPN w Krakowie dr hab. Filip Musiał, Wojewoda Małopolski dr inż. Krzysztof Jan Klęczar oraz Burmistrz Miasta i Gminy Świątniki Górne Małgorzata Duży zapraszają na uroczystości patriotyczne upamiętniające Józefa Burdę, Józefa Hachlicę, Leona Janię, Pawła Sikorę, działaczy ruchu ludowego, żołnierzy i współpracowników Armii Krajowej, zamordowanych w październiku 1946 r. przez funkcjonariuszy reżimu komunistycznego.

22.10.2026

Uroczystości odbędą się 22 października 2026 r. na ul. Górny Rynek w Rzeszotarach (gm. Świątniki Górne). Początek o godz. 12.00.

Po głównej uroczystości, nastąpi złożenie wieńców i zapalenie zniczy na grobach zamordowanych, które znajdują się na cmentarzu parafialnym w Podstolicach.

W pierwszych latach powojennej Polski jedyną demokratyczną partią dopuszczoną do udziału w jawnym życiu politycznym było Polskie Stronnictwo Ludowe, kierowane przez byłego premiera Rządu RP na Uchodźstwie Stanisława Mikołajczyka. Choć formalnie PSL współtworzyło Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej, to faktycznie pozostawało w opozycji wobec komunistycznej PPR, a jego działacze byli prześladowani przez Urząd Bezpieczeństwa. Terror nasilał się w okresie kampanii przed tzw. referendum ludowym z czerwca 1946 r. i przed wyborami do Sejmu Ustawodawczego ze stycznia 1947 r. Szacuje się, że w latach 1945–1947 zostało zamordowanych ok. 150 działaczy PSL. W Małopolsce szczególnym echem odbiło się zabójstwo Józefa Hachlicy, a wcześniej trzech działaczy ruchu ludowego z podkrakowskich Rzeszotar.

Józef Burda to były więzień niemieckich obozów koncentracyjnych, współpracownik AK i członek PSL. Leon Jania był żołnierzem AK, komendantem OSP w Rzeszotarach, który z PPS przeszedł do PSL, jako partii naprawdę niezależnej. Paweł Sikora był prezesem Koła PSL w Rzeszotarach i sołtysem wsi. Całą trójkę zamordowali 17 października 1946 r. w Rzeszotarach tzw. nieznani sprawcy, czyli komunistyczna bojówka. Na ich pogrzebie 20 października przemawiał Józef Hachlica – były żołnierz AK, więzień KL Auschwitz, prezes Koła PSL w Prokocimiu oraz współpracownik Zarządu Wojewódzkiego PSL w Krakowie. W przemówieniu wprost wskazał na komunistów jako sprawców mordu. Dwa dni później, nocą 22 października, pod cmentarz w Prokocimiu przyjechała samochodem grupa uzbrojonych mężczyzn. Przeszli pod dom Józefa Hachlicy, obudzili go ze snu i zamordowali oddając w niego kilka strzałów z broni palnej.

Ciało zamordowanego Józefa Hachlicy, leżące w strudze krwi przed wejściem do domu, zostało sfotografowane przez współpracowników PSL i przekazane na Zachód. W dniu wyborów do Sejmu Ustawodawczego, 20 stycznia 1947 r., opublikował je wydawany w Londynie tygodnik „Jutro Polski”, jako dowód komunistycznego terroru wobec działaczy ruchu ludowego. Publikowała je też prasa brytyjska, m.in. dziennik „Daily Telegraph”. Józef Hachlica został pochowany, tak jak trzy wcześniejsze ofiary, na cmentarzu w Podstolicach.