Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/248391,Odsloniecie-tablicy-ks-Wladyslawa-Gurgacza-Gorlice-19-pazdziernika-2026.html
02.10.2026, 00:49

Odsłonięcie tablicy ks. Władysława Gurgacza – Gorlice, 19 października 2026

W Narodowym Dniu Pamięci Duchownych Niezłomnych, 19 października 2026 r., w Szpitalu Specjalistycznym w Gorlicach (ul. Węgierska 21) odbędzie się uroczystość odsłonięcia tablicy upamiętniającej ks. Władysława Gurgacza, kapelana Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowców, zamordowanego przez komunistów w 1949 r.

19.10.2026

Program uroczystości

  • 12.00 – msza święta w kaplicy szpitalnej (Stary Szpital)
  • 12.45 – uroczystość przy tablicy (przemówienia, poświęcenie, złożenie kwiatów)

Organizatorzy uroczystości: Szpital Specjalistyczny im. Henryka Klimontowicza w Gorlicach, Oddział IPN w Krakowie, Fundacja „Osądź mnie Boże…” im. ks. Władysława Gurgacza.

Ks. Władysław Gurgacz (1914-1949)

Urodził się w Jabłonicy Polskiej (woj. podkarpackie). Pochodził z rodziny chłopskiej. W wieku 17 lat wstąpił do nowicjatu jezuitów w Starej Wsi. Kształcił się w Starej Wsi i Pińsku na Polesiu. W 1937 r. zamieszkał w Krakowie, gdzie rozpoczął studia filozoficzne. Kontynuował je w czasie wojny. W 1942 r. przyjął na Jasnej Górze święcenia kapłańskie.

Wiosną 1945 r. znalazł się w Gorlicach. Został duszpasterzem w szpitalu powiatowym. Następnie przeniesiono go do Krynicy. W tym czasie roztaczał opiekę duchową także nad partyzantami antykomunistycznego podziemia. Dotarł wówczas do niego Stanisław Pióro, przywódca i jeden z twórców powstałej w 1947 r. Polskiej Podziemnej Armii Niepodległościowców.

Z czasem ks. Gurgacz coraz częściej zabierał głos w sprawach społecznych, krytykując nowe, komunistyczne porządki. Prawdopodobnie dlatego dwukrotnie próbowano go zamordować. W obliczu zagrożenia życia przyłączył się do oddziału „Żandarmeria” PPAN. Przybrał pseudonim „Sem”.

Wiosną 1949 r. oddział nie miał już środków do prowadzenia działalności. Nękały go coraz częstsze obławy UB i KBW. Nie pomógł podział na trzy mniejsze grupy. W tej sytuacji zapadła decyzja o rekwizycji pieniędzy w państwowym banku. Akcja z 2 lipca 1949 r. skończyła się katastrofą – wszyscy partyzanci zostali złapani. Ks. Gurgacz, pełniący funkcję obserwatora, miał szansę wyjechać z Krakowa, ale nie opuścił współtowarzyszy.

Aresztowanie księdza było dla komunistów pretekstem do przeprowadzenia pokazowego procesu. 14 sierpnia 1949 r. Wojskowy Sąd Rejonowy w Krakowie skazał kapłana na śmierć. Egzekucję wykonano 14 września 1949 r. na podwórku więzienia przy ul. Montelupich. Szczątki ks. Gurgacza odnaleziono w 2018 r. podczas prac poszukiwawczych IPN. Państwowe uroczystości pogrzebowe odbyły się w 2021 r. na nowej kwaterze wojennej na Cmentarzu Rakowickim.