Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/246741,Odsloniecie-pomnika-mieszkancow-Prokocimia.html
18.09.2026, 21:30

Odsłonięcie pomnika mieszkańców Prokocimia

16 września 2026 r. przed Szkołą Podstawową nr 61 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Krakowie odsłoniliśmy odnowiony pomnik upamiętniający mieszkańców Prokocimia, poległych w walce o niepodległość, pomordowanych i zamęczonych przez niemieckich i sowieckich okupantów w latach II wojny światowej. W wydarzeniu wziął udział dr hab. Filip Musiał, dyrektor krakowskiego IPN oraz dr Maciej Korkuć, naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa.

16.09.2026

– Lokalna pamięć ma niezwykle istotne znaczenie dla kształtowania naszej pamięci wspólnotowej, pamięci narodowej. Chcemy tym upamiętnieniem złożyć hołd tym, którzy zginęli podczas walk wrześniowych 1939 r. […], dlatego odsłaniamy je dzisiaj – kilkanaście dni po rocznicy agresji niemieckiej z 1 września 1939 r. i w przeddzień rocznicy agresji sowieckiej z 17 września. Chcemy też oddać hołd tym, którzy zginęli w kolejnych dniach, tygodniach, miesiącach i latach. Mordowani przez okupantów niemieckiego i sowieckiego, w tym ofiarom Zbrodni Katyńskiej pochodzącym stąd, z Prokocimia. Chcemy odwołać się do tych, którzy walczyli o niepodległość w szeregach Wojska Polskiego: Polskich Sił Zbrojnych podporządkowanych konstytucyjnemu rządowi na uchodźstwie i tym, którzy tworzyli Polskie Państwo Podziemne i Wojsko Polskie w konspiracji, czyli Armię Krajową. A także tysiącom Polaków mordowanych w obozach sowieckich i niemieckich. [...] Zwracamy wreszcie uwagę na te ofiary, które ginęły ze względu na warunki wojenne, a więc z głodu, z powodu chorób będących skutkami wywołanej przez okupantów niemieckiego i sowieckiego II wojny światowej. [...] Nasza lokalna pamięć buduje naszą wspólnotową tożsamość – powiedział w swoim wystąpieniu dyrektor krakowskiego oddziału IPN dr hab. Filip Musiał.

Głos zabrała także  Bożena Pałka, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 61 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Krakowie, Grażyna Fijałkowska, radna miasta Krakowa oraz Andrzej Ulman, prezes Towarzystwa Przyjaciół Prokocimia im. Erazma i Anny Jerzmanowskich.

W dalszej części uroczystości ks. Adam Pietras, wikariusz parafii Matki Bożej Dobrej Rady w Krakowie-Prokocimiu odmówił modlitwę oraz poświęcim pomnik. Po złożeniu przez delegacje kwiatów, uczniowie ze szkoły wykonali przygotowany na tę okazję program artystyczny.

W 2025 r. Instytut Pamięci Narodowej sfinansował kompleksowy remont pomnika. Na starym pomniku znajdowały się propagandowe zafałszowania z okresu PRL. Dodatkowo inskrypcja upamiętniała jedynie ofiary okupacji niemieckiej. Zamontowana została nowa tablica, której inskrypcja upamiętnia mieszkańców Prokocimia – ofiary okupacji niemieckiej, jak i sowieckiej. Po zakończeniu kwerendy mają zostać na pomniku umieszczone ich nazwiska. Całe upamiętnienie zostało oczyszczone i odrestaurowane. Nad główną inskrypcją umieszczono brązowy odlew orła państwowego.