Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/244319,Tobruk-1941-Plenerowe-wydarzenie-na-Pustyni-Bledowskiej-Klucze-3-5-lipca-2026.html
24.06.2026, 01:14

Tobruk 1941. Plenerowe wydarzenie na Pustyni Błędowskiej – Klucze, 3-5 lipca 2026

W 85. rocznicę obrony Tobruku, w której wzięli udział żołnierze Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich zapraszamy na Przystanek Żywej Historii „Szlaki nadziei. Odyseja wolności. Tobruk 1941”. Wielkie widowisko historyczne odbędzie się na Pustyni Błędowskiej (Róża Wiatrów w Kluczach) w dniach 3-5 lipca 2026.

03.07.2026

Organizatorami wydarzenia są Instytut Pamięci Narodowej i Gmina Klucze.

Program

3 lipca 2026 (piątek)
  • Przyjazd pierwszych grup rekonstrukcyjnych i ustawienie dioram przy Róży Wiatrów na Pustyni Błędowskiej
4 lipca 2026 (sobota)
  • 10.00-14.00 – kino IPN dla dzieci: „Wojenna odyseja Antka Srebrnego”
  • 10.00-18.00 – dioramy historyczne – prezentacja grup rekonstrukcji historycznej państw alianckich oraz Osi na stanowiskach bojowych
  • 10.00-18.00 – strefa edukacyjna – stoiska IPN (edukacyjne oraz Wydawnictwa IPN), Gminy Klucze, 2 Korpusu Wojska Polskiego, Komponentu Wojsk Specjalnych, Muzeum Lotnictwa Polskiego, Muzeum Armii Krajowej, „Cobi” oraz partnerów wydarzenia
  • 14.00 – kino IPN – pokaz serialu: „Szlaki Nadziei. Monte Cassino” (odc.1 i 2)
  • 16.00 – dyskusja „Do wolnej Polski przez libijski piach. Opowieść o Samodzielnej Brygadzie Strzelców Karpackich i jej żołnierzach” – Rafał Dyrcz (Oddział IPN w Krakowie), Michał Siwiec-Cielebon (wiceprzewodniczący Komitetu Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa przy Oddziale IPN w Krakowie), Andrzej Matowski (II wojna światowa w kolorze) 
  • 17.00 – uroczystość pod pomnikiem w Kolbarku, upamiętniającym żołnierzy 2 Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa: Franciszka Barczyka i Romana Barczyka
  • 17.00 – kino IPN – pokaz serialu: „Szlaki Nadziei. Monte Cassino” (odc.3)
  • 18.30 – przelot samolotu An-2 „Wiedeńczyk” (w zależności od pogody)
  • 18.30-19.30 – prezentacja grup rekonstrukcyjnych i dynamiczny pokaz pojazdów
  • 19.30-21.00 – „Tobruk 1941” – widowisko plenerowe na Pustyni Błędowskiej
  • 21.10 – kino IPN – pokaz serialu „Szlaki Nadziei. Monte Cassino” (odc. 4 i 5)
5 lipca 2026 (niedziela)
  • 10.00-15.00 – kino IPN – pokaz serialu: „Szlaki Nadziei. Monte Cassino” (odc. 1-5)
  • 10.00-15.00 – dioramy grup rekonstrukcyjnych
  • 10.00-15.00 – stoiska edukacyjne oraz Wydawnictwa IPN
  • 10.00-15.00 – pokazy dynamiczne pojazdów
  • 15.00 – zakończenie dioram

Obrona Tobruku

W czasie II wojny światowej Tobruk, port w Cyrenajce (północno-wschodnia Libia) miał kluczowe znaczenie strategiczne. Włosi zamienili Tobruk w twierdzę i główny punkt zaopatrzeniowy dla sił atakujących Egipt, znajdujący się w sferze wpływów brytyjskich. Miasto leżało w odległości niespełna 600 km w linii prostej od Aleksandrii i około 300 km od twierdzy Mersa Matruh – najważniejszego brytyjskiego punktu obrony na kierunku Kanału Sueskiego.

Tobruk został zdobyty w trakcie kontrofensywy brytyjskiej 22 stycznia 1941 r. Kolejna ofensywa sił włoskich, wzmocnionych przez niemiecki korpus ekspedycyjny (Deutsche Afrika Korps) pod dowództwem gen. Erwina Rommla, doprowadziła do wyparcia wojsk brytyjskich z Cyrenajki. Obleganego przez Niemców i Włochów Tobruku broniły dwie australijskie dywizje piechoty, indyjski pułk kawalerii oraz cztery brytyjskie pułki artylerii i brygada czołgów – łącznie 36 tys. żołnierzy. 

W sierpniu i wrześniu 1941 r. wycofywane z Tobruku wykrwawione oddziały australijskie zastąpiła brytyjska 70. DP, Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich oraz czechosłowacki 11. Batalion Piechoty. 

Oblężenie Tobruku przez wojska niemieckie i włoskie trwało od kwietnia do grudnia 1941 r. Przez 110 dni walczyła tam polska Samodzielna Brygada Strzelców Karpackich. Wojska Osi zostały odparte przez aliantów.