Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/230355,Odsloniecie-tablicy-pamieci-ofiar-niemieckiej-okupacji-w-Osieku.html
01.03.2026, 06:11

Odsłonięcie tablicy pamięci ofiar niemieckiej okupacji w Osieku

28 września 2025 r. w Osieku koło Olkusza odbyła się uroczystość odsłonięcia upamiętnienia mieszkańców Osieka i Zimnodołu, ofiar niemieckiej okupacji.

28.09.2025

Uroczystość rozpoczęła msza święta w kościele parafialnym NMP Królowej Świata w intencji mieszkańców obu miejscowości pomordowanych przez Niemców podczas II wojny światowej. Następnie na placu przed kościołem odsłonięto i poświęcono miejsce pamięci. Okolicznościowe przemówienie wygłosił dr Michał Wenklar, zastępca dyrektora Oddziału IPN w Krakowie. 
W ceremonii wzięła udział kompania honorowa Wojska Polskiego wystawiona przez Dowództwo Garnizonu Kraków. Uroczystość uświetniła także Orkiestra Wojskowa w Krakowie. Licznie przybyli mieszkańcy, władze samorządowe, młodzież szkolna i poczty sztandarowe oddali hołd poległym i pomordowanym mieszkańcom Osieka i Zimnodołu. 

Upamiętnienie powstało z inicjatywy parafii NMP Królowej Świata w Osieku i Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Mieszkańców Osieka i Zimnodołu  ofiar II wojny światowej. Instytut Pamięci Narodowej sfinansował tablicę memoratywną.

Spośród mieszkańców Osieka i Zimnodołu ofiarami niemieckiej okupacji była w przeważającej liczbie ludność cywilna. W wyniku okupacyjnego terroru śmierć w niemieckich obozach koncentracyjnych ponieśli: Aniela Czarnota, Stefan Czarnul, Łukasz Piątek, Kazimierz Wcisło (wszyscy w KL Auschwitz); w KL Mauthausen-Gusen (i jego podobozach): Leokadia Bobyla, Roman Bogacki i Bolesław Ziarno. Wśród ofiar tego obozu byli także związani z konspiracją w ramach BCh Marian Krawczyk i Franciszek Zub, zamordowani przez Niemców wiosną 1945 roku oraz ppor. rez. Stanisław Smulski, nauczyciel szkoły w Osieku, związany z ZWZ, który w 1940 roku został aresztowany za prowadzenie tajnego nauczania i rok później zamordowany.

W niemieckim więzieniu karnym w Sosnowcu zamordowani zostali ponadto mieszkańcy Zimnodołu Jan Kocjan oraz Jan Kulig. 

Osobną grupę upamiętnianych mieszkańców stanowią ofiary niemieckich egzekucji.  13 czerwca 1941 roku w Osieku przy próbie ucieczki podczas obławy do wywózki na roboty przymusowe do Rzeszy Niemieckiej zastrzelony został Tadeusz Żak. 9 stycznia 1945 roku za pomoc udzieloną żołnierzom AK w Osieku śmierć ponieśli Antoni Bobyla, Józefa Ziarno i Wojciech Zieliński a dzień później w Witeradowie Hipolit Kocjan. Na tablicy upamiętniony został także mieszkaniec Zimnodołu Jan Filo, strzelec 11 pp, który zginął 4 września 1939 roku w walce z Niemcami pod Bolęcinem.