We wrześniu 1939 roku dwaj sprzymierzeni ze sobą wrogowie Polski, Niemcy i Związek Sowiecki, najechali Rzeczpospolitą w ramach potajemnego porozumienia z 23 sierpnia 1939 roku, rozpoczynając drugą wojnę światową. Niemcy wraz ze Słowacją zaatakowali 1 września 1939 roku, a Sowieci – 17 września. Kraj został podzielony między okupantów, których celem było zniszczenie narodu polskiego i ostateczna likwidacja Rzeczypospolitej. Ofiarą planowych zbrodni padły miliony obywateli polskich, ginących w katowniach Gestapo, mordowanych przez NKWD, wywożonych do niemieckich obozów koncentracyjnych i deportowanych w głąb ZSRS do łagrów oraz na zsyłkę.
Komitet Opieki nad Miejscami Zbrodni Komunizmu, Związek Sybiraków – Oddział w Krakowie, Małopolskie Kuratorium Oświaty w Krakowie, Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie, Związek Piłsudczyków – Oddział Małopolski zaprosiły 17 września br. mieszkańców Krakowa do uroczystego oddania hołdu obrońcom Polski przed niemiecką i sowiecką agresją sprzed 76 lat oraz ofiarom okupacji Polski przez ZSRS i III Rzeszę.
Organizatorzy w sposób szczególny chcieli przywołać pamięć Sybiraków oraz obrońców Lwowa. W bohaterskiej walce o miasto, atakowane we wrześniu 1939 roku przez obu agresorów, skupia się jak w soczewce tragizm polskiego Września.
Na Cmentarzu Rakowickim przy pomniku Ofiar Komunizmu odbyła się modlitwa za poległych – wszystkie ofiary komunizmu i oddanie hołdu poległym oraz złożenie kwiatów. Po uroczystej Mszy św. w Bazylice Mariackiej w intencji żołnierzy, którzy bronili Rzeczypospolitej przed niemieckim i sowieckim najazdem oraz wszystkich ofiar tej agresji, nastąpił przemarsz pocztów sztandarowych i uczestników wraz z Kompanią Honorową Wojska Polskiego i Orkiestrą Wojskową w Krakowie ulicą Grodzką pod Krzyż Katyński, gdzie odbyły się główne uroczystości: Apel Pamięci, salwa honorowa, złożenie wieńców.
Motywem wiodącym tegorocznych obchodów było przypomnienie bohaterskiej obrony Lwowa – trzeciego co do wielkości miasta II Rzeczypospolitej, będącego jednym z najważniejszych centrów polskiej kultury, nauki i sztuki z uniwersytetem Jana Kazimierza i Zakładem Narodowym im. Ossolińskich.
W 1939 roku Lwów był od pierwszych dni wojny bombardowany przez niemiecką Luftwaffe, a 12 września stawił czoła siłom Wehrmachtu. Heroiczna obrona, w której – wzorem lat 1918–1920 – brała udział również młodzież, głównie harcerze, trwała przez dziesięć dni. Ludność cywilna kopała rowy przeciwlotnicze, budowała barykady, przyjęła do swoich domów tysiące uchodźców z zajętej przez Niemców Polski, wspomagała wojsko i rannych w szpitalach.
Nocą z 18 na 19 września pod Lwów podeszła Armia Czerwona, usiłując bez powodzenia zająć go z marszu. Niemcom również nie udało się go zdobyć. Zgodnie z ustaleniami paktu Ribbentrop–Mołotow z 23 sierpnia 1939 roku Niemcy ewakuowali się na zachód. Strona polska zawarła z Armią Czerwoną porozumienie, gwarantujące mieszkańcom bezpieczeństwo i zachowanie własności prywatnej oraz możliwość udania się do państw neutralnych. Załodze wojskowej oraz policji przyznano prawo do wymarszu w kierunku Rumunii po złożeniu broni. Polacy złożyli broń. Szybko okazało się, że Sowieci nie dotrzymają zobowiązań.
Wszystkich wojskowych rozbrojono. Około 1200 oficerów Sowieci wyprowadzili do Winnik, a następnie pognali pieszo dniem i nocą do Krasnego, gdzie załadowali ich do wagonów i przewieźli do obozów jenieckich, głównie do Starobielska. 19 oficerów rozstrzelano jeszcze we Lwowie, podobnie jak opuszczających miasto policjantów. Jeńców przetrzymywanych w Starobielsku NKWD wymordował na podstawie zbrodniczej decyzji władz sowieckich z 5 marca 1940 roku wraz z oficerami z obozów w Kozielsku i Ostaszkowie.