Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/20150,Krakowski-NZS-samoograniczajacy-sie-antykomunizm-spotkanie-z-cyklu-Krakowska-Loz.html
21.03.2026, 23:06

„Krakowski NZS: samoograniczający się antykomunizm” – spotkanie z cyklu „Krakowska Loża Historii Współczesnej” – Kraków, 18 lutego 2015

18.02.2015

Instytut Pamięci Narodowej oraz Wojewódzka Biblioteka Publiczna w Krakowie zapraszają na spotkanie „Krakowski NZS: samoograniczający się antykomunizm”. W dyskusji wezmą dr hab. Henryk Głębocki, Jarosław Guzy, Marcin Kasprzycki. Spotkanie poprowadzi Roman Graczyk.

Analiza dokumentów z książki, która będzie przedmiotem dyskusji, pozwala wejrzeć w historię tego momentu komunizmu w Polsce, kiedy system zachwiał się w swych podstawach. Stało się tak głównie za przyczyną „Solidarności”, ale Niezależne Zrzeszenie Studentów dołożyło do tego dzieła swoją cegiełkę. Przez pryzmat tych dokumentów widzimy, jaka „dziura w systemie” powstała wskutek działań krakowskich studentów skupionych w NZS. A skądinąd wiemy, że tej „dziury” później nigdy już komunistom nie udało się do końca zasklepić, nawet przy pomocy stanu wojennego.

Krakowski NZS był niewątpliwie środowiskową kontynuacją Studenckiego Komitetu Solidarności – niewielkiego, ale wpływowego niezależnego ruchu studenckiego, działającego w Krakowie w latach 1977–1980. Istnieje wyraźne personalne i ideowe iunctim między SKS-em a NZS-em.

Może dlatego właśnie NZS ma jednoznacznie antykomunistyczną charakterystykę. Ten jego rys w dużym stopniu determinował stanowisko Zrzeszenia wobec konfliktów politycznych burzliwych lat 1980–81. A w pewnym stopniu zaważył też na radykalizmie działaczy, którzy pod tym samym szyldem działali w schyłkowych latach PRL-u. Czy mogła istnieć w warunkach komunizmu organizacja studencka zarazem niezależna od władz i apolityczna? O czym świadczy radykalizacja NZS w ostatnich tygodniach przed stanem wojennym? Czy – i jaką? – jest ona prefiguracją przyszłych podziałów w obozie „Solidarności”? O tym chcemy rozmawiać 18 lutego w Bibliotece przy Rajskiej.

18 lutego 2015 r., Wojewódzka Biblioteka Publiczna, w Krakowie, ul. Rajska 1, sala 315,
III piętro, godz. 18.00. 

Niezależne Zrzeszenie Studentów w Krakowie 1980-1990. Wybór dokumentów, tom I 1980–1981, redakcja tomu: Henryk Głębocki i Marcin Kasprzycki, Instytut Pamięci Narodowej, Wydawnictwo Arcana, Kraków 2014.