- TVP Historia: 27 stycznia 2015, godz. 14.50
W związku z przypadającą w tym roku 70. rocznicą wyzwolenia z rąk niemieckich obozu Auschwitz-Birkenau Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Krakowie wraz z TVP Kraków zrealizował film dokumentalny, prezentujący losy śledztwa prowadzonego w Polsce w sprawie obozu koncentracyjnego i zagłady KL Auschwitz-Birkenau. W filmie pokazano szereg nowych, nieznanych dotąd faktów związanych z tym postępowaniem.
Wznowienie przez Instytut Pamięci Narodowej w 2011 roku śledztwa w sprawie zbrodni dokonanych przez Niemców w obozie Auschwitz-Birkenau zrodziło wiele pytań związanych z przebiegiem tego najdłuższego w historii powojennej Polski dochodzenia.Dla części opinii publicznej nie jest jasne, dlaczego po blisko 70 latach prowadzi się drobiazgowe czynności dochodzeniowe w sprawie, która wydaje się absolutnie oczywista.
Niejednokrotnie nieuświadamiany jest fakt, że komunizm w Polsce, mimo głoszenia antyfaszystowskich haseł, nie sprzyjał konsekwentnemu ściganiu zbrodni niemieckich. Tylko w pierwszych latach po wojnie skutecznie karano niemieckich zbrodniarzy. Tego oczekiwało polskie społeczeństwo. Skazano tylko część tych, którzy w okresie PRL stanęli przed sądem. Również w Republice Federalnej Niemiec postępowania przeciwko sprawcom zbrodni toczono bez nadmiernej determinacji w wymierzaniu sprawiedliwości. Wiele spraw umorzono w oparciu o błahe uzasadnienia, w tym stronnicze zeznania sprawców. Nawet jeśli nie było żadnych wątpliwości co do ich udziału w zbrodniach. Niektórzy zbrodniarze spokojnie dożywali swoich lat – także na ważnych posadach państwowych i samorządowych. Niedostatek jasnych rozstrzygnięć sądowych w kolejnych dekadach sprzyjał manipulacji faktami i próbom relatywizowania zbrodni III Rzeszy – w tym umniejszaniu skali niemieckiej odpowiedzialności za zbrodnie popełnione na ziemiach okupowanej Polski.
Po kilkudziesięciu latach od zakończenia działalności KL Auschwitz, w wolnej Polsce, wciąż istnieje konieczność kontynuowania postępowań procesowych. Przede wszystkim jest to istotne dla pełnego wyświetlenia faktów i okoliczności zbrodni niemieckich i uchronienia naszej części świata od powtórzenia tragicznych doświadczeń ludobójstwa.
W toku prowadzonych obecnie czynności udało się m.in. ustalić nową, znacznie obszerniejszą listę załogi obozowej. Prowadzone są także działania m.in. wspierające zabiegi o ukaranie ostatnich żyjących jeszcze podejrzanych o zbrodnie w KL Auschwitz-Birkenau”.
Film „Auschwitz-Birkenau – anatomia zbrodni” opowiada o fenomenie tego śledztwa i unikatowości pracy ludzi, którzy w nim uczestniczą. Reżyseria: Beata Kołaczyk, konsultacja merytoryczna: OIPN Kraków.