Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

VII edycję rajdu historycznego Szlakami Żołnierzy Wyklętych mjr. Józefa Kurasia „Orła”, „Ognia”, trwającą od 21 do 23 września 2012 r., zorganizował Społeczny Komitet Pamięci Żołnierzy Konfederacji Tatrzańskiej, ROCH-a i Zgrupowania „Błyskawica” w Waksmundzie oraz Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie. Inicjatywę wsparły również takie organizacje i instytucje jak: Nowosądeckie Stowarzyszenie Miłośników Historii i Eksploracji z Nowego Sącza, Fundacja Strzelecka z Łodzi i Placówka Karpackiego Oddziału Straży Granicznej w Zakopanem. Rajd honorowym patronatem objęli: Zbigniew Kuraś (syn mjr. Józefa Kurasia), Zbigniew Paliwoda „,Jur” (żołnierz VI kompanii ZP „Błyskawica”), Czesław Stolarczyk „Guc” (żołnierz III kompanii ZP „Błyskawica”), Zuzanna Kurtyka (Prezes Stowarzyszenia Rodzin Katyńskich 2010), Anna Paluch (Poseł na Sejm RP) oraz Stanisław Kogut (Senator RP) i Włodzimierz Bernacki (Poseł na Sejm RP).

VII edycja rajdu znacznie różniła się od poprzednich. Organizatorzy pragnęli bowiem przybliżyć jego uczestnikom warunki, w jakich partyzanci zmuszeni byli żyć przez wiele miesięcy. Stąd też bazą rajdu, odbywającego się pod hasłem „W Gnieździe Orła”, było obozowisko założone na terenie Gorców, gdzie operowała Grupa Ochrony Sztabu ZP „Błyskawica” oraz jej legendarny dowódca. Tym niemniej, wzorem poprzednich lat, uczestnicy w ramach kilkuosobowych patroli, pierwszego i drugiego dnia rajdu rywalizowali, zdobywając punkty za wykonanie zadań w poszczególnych miejscach na trasie wyznaczonej przez organizatorów.

Uczestniczyła w rajdzie przede wszystkim młodzież z Małopolski, z czterech placówek oświatowych: Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Waksmundzie, Zespołu Szkół im. W. Witosa w Suchej Beskidzkiej, II LO w Olkuszu, IV LO w Olkuszu. Ponadto w rajdzie udział wzięli absolwenci IV LO w Olkuszu i jedna osoba przemierzająca szlaki indywidualnie. W czasie trwania rajdu uczestnicy poznawali dzieje niepodległościowego podziemia zbrojnego z lat 1939–1949 na terenie Podhala i okolic. Dotarli do miejsc i obiektów związanych z historią walk o niepodległość Polski, a fragmenty historii opowiedział im żołnierz 6. krakowskiej kompanii ZP „Błyskawica” – Zbigniew Paliwoda ps. „Jur”, uczestnik brawurowej akcji, przeprowadzonej 18 sierpnia 1946 r. na więzienie św. Michała w Krakowie.

Pierwszego dnia, po dotarciu grup do stacji GOPR na Kowańcu w Nowym Targu i po oficjalnym rozpoczęciu rajdu, zarejestrowało się 8 patroli. Z wyboru uczestników patronowali im: „Ogień”, „Łupaszka”, „Młot” i „Irys”, (młodzież z ZSPiG w Waksmundzie), „Guc” (młodzież z IV LO w Olkuszu), „Laluś” (młodzież z ZS im. W. Witosa w Suchej Beskidzkiej), „Zuch” (młodzież z II LO w Olkuszu) oraz „Roch” (absolwenci IV LO w Olkuszu). Po przekazaniu niezbędnych informacji patrole rozpoczęły zmagania w górach. Wykonując tego dnia w poszczególnych miejscach na trasie zadania i zdobywając za nie punkty, uczestnicy dotarli do Polany Wachowej, gdzie samodzielnie (w grupach) przygotowywali dla siebie bazę noclegową. W ten sposób powstało obozowisko partyzanckie, stanowiące bazę rajdu na czas jego trwania. Tego dnia z udziałem członków Nowosądeckiego Stowarzyszenia Miłośników Historii i Eksploracji odbyły się także ćwiczenia z musztry i dyscypliny wojskowej, a wieczorem gośćmi specjalnymi byli funkcjonariusze Straży Granicznej, którzy opowiedzili o specyfice swojej pracy. Z kolei po obiadokolacji, przy ognisku, odbyła się krótka prelekcja na temat mjr. Józefa Kurasia „Orła”, „Ognia” i dowodzonego przez niego Zgrupowania Partyzanckiego „Błyskawica”.

W sobotę, 22 września patrole udały się w trasę wiodącą przez Polanę Rusnakową (obok Kaplicy Papieskiej), Turbacz, Halę Długą, na Kiczorę (1282 m n.p.m.), gdzie okresowo stacjonował Sztab „Ognia”. Po powrocie do obozowiska i obiadokolacji odbyło się spotkanie ze Zbigniewem Paliwodą. Później, po zapaleniu zniczy przy pomniku „Ponurego”, już przy ognisku odbył się konkurs piosenki partyzanckiej, podczas którego wykonanie utworów oceniała m.in. pani Poseł na Sejm RP Anna Paluch. Tego wieczoru goście i uczestnicy rajdu wysłuchali również prelekcji historyka z Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu dr. Marcina Chorązkiego.

W niedzielę, 23 września miał miejsce zlot partyzancki. Uczestnicy dwóch rajdów – Szlakami Żołnierzy Wyklętych mjr. Józefa Kurasia „Orła”, „Ognia” i odbywającego się równolegle na terenie Beskidu Wyspowego i Gorców Mazowieckiego Rajdu Szlakami Zgrupowania „Błyskawica” Józefa Kurasia „Ognia” – spotkali się na wspólnej modlitwie przy Kaplicy Papieskiej. Stamtąd, po Mszy św., wyruszyli w kierunku Turbacza, docierając pod pomnik, gdzie złożyli kwiaty i wspominali żołnierzy – jak głosi napis na pomniku – Konfederacji Tatrzańskiej, Armii Krajowej, Ludowej Straży Bezpieczeństwa, Zgrupowania „Błyskawica” Józefa Kurasia „Ognia”, oddziału „Wiarusy”, walczących w Gorcach o niepodległość Polski i wolność człowieka z niemieckim i komunistycznym zniewoleniem w latach 1942–1949. Okolicznościowe przemówienia w tym miejscu wygłosili goście obydwu rajdów: Zuzanna Kurtyka oraz ks. komandor Janusz Bąk.

Po zakończonym zlocie i po powrocie do obozowiska na Polanie Wachowej nastąpiło oficjalne zakończenie rajdu z ogłoszeniem wyników dwudniowej rywalizacji jego uczestników. I miejsce zajął patrol „Ognia”, II – „Młota”, a III miejsce – patrol „Rocha”.