Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/aktualnosci/170137,83-rocznica-tragicznych-wydarzen-z-3-wrzesnia-1939-r-w-Skomielnej-Bialej.html
03.03.2026, 23:54

83. rocznica tragicznych wydarzeń z 3 września 1939 r. w Skomielnej Białej

05.09.2022

W poniedziałek 5 września br. w Skomielnej Białej odbyły się uroczystości związane z 83. rocznicą tragicznych wydarzeń z 3 września 1939 roku. Mieszkańcy Skomielnej, uczniowie tamtejszej Szkoły Podstawowej im. Władysława Orkana i zaproszeni goście wspominali dramatyczne momenty odnoszące się do obrony tego terenu przez żołnierzy 10. Brygady Kawalerii płk. Stanisława Maczka oraz późniejszego odwetu żołnierzy niemieckiego Wehrmachtu, którzy spalili wówczas kilkadziesiąt domów i zabudowań gospodarskich, nie oszczędzając przy tym zabytkowego, drewnianego kościoła z XVIII wieku.

Pierwszą część obchodów stanowiło odsłonięcie na szkolnej auli wystawy pt. „Wrzesień 1939: Polska wobec niemieckiej i sowieckiej agresji”. O godz. 10.00 przybyłych gości, dyrekcję, pedagogów i uczniów szkoły powitał przewodniczący Rady Gminy Jan Śmiałek. Wystawę następnie zainaugurowali: Kazimierz Szczepaniec – wójt Gminy Lubień oraz dr Paweł Mazur – reprezentujący Instytut Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie.

Druga część uroczystości rozpoczęła się o godzinie 10.30 w kościele pod wezwaniem Świętego Sebastiana. Proboszcz parafii, ks. Ryszard Pawlus odprawił uroczystą mszę w intencji poległych żołnierzy Wojska Polskiego i zamordowanych w dniu 3 września 1939 roku mieszkańców Skomielnej Białej. Na miejsce przybyli także funkcjonariusze Karpackiego Oddziału Straży Granicznej z Nowego Sącza z pocztem sztandarowy oraz delegacja Orkiestry Reprezentacyjnej Straży Granicznej.

Po zakończonej mszy uczestnicy udali się w kolumnie przed obelisk upamiętniający poległych żołnierzy i zamordowanych przez Niemców mieszkańców Skomielnej Białej. Wspólnie odśpiewano Hymn Państwowy i wysłuchano przemówienia dr. Pawła Mazura na temat okoliczności wybuchu II wojny światowej oraz zbrodni popełnianych na ludności polskiej przez niemieckie formacje wojskowe i policyjne. Kolejnym punktem uroczystości był apel pamięci, odczytany przez funkcjonariusza Karpackiego Oddziału Straży Granicznej w Nowym Sączu. Następnie pod obeliskiem złożono kwiaty i zapalono okolicznościowe znicze. Funkcjonariusz Orkiestry Reprezentacyjnej Straży Granicznej w Nowym Sączu odegrał także sygnał „Śpij kolego…”.

Na zakończenie obchodów głos zabrał Jan Śmiałek, który podziękował uczestnikom za przybycie.