Instytut Pamięci Narodowej - Kraków

https://krakow.ipn.gov.pl/pl4/1943-1944-niemiecki-odwet-na-p/192499,Zbrodnie-zandarmerii-niemieckiej-w-Maciejowie.html
01.03.2026, 06:10

Zbrodnie żandarmerii niemieckiej w Maciejowie

W 80. rocznicę zamordowania Polaków, dr Michał Wenklar, zastępca dyrektora Oddziału IPN w Krakowie, dr Marcin Chorązki z krakowskiego Biura Badań Historycznych IPN oraz Marcin Florek, dyrektor Muzeum Ziemi Miechowskiej, złożyli kwiaty na grobach ofiar na cmentarzu parafialnym w Książu Małym. Wcześniej, w Maciejowie, reprezentacja z IPN oddała hołd ofiarom na miejscu upamiętnienia.

17.10.2023

Nad ranem 17 października 1943 r. funkcjonariusze żandarmerii niemieckiej z Książa Wielkiego (pow. Miechów) otoczyli zabudowania wsi Maciejów i na podstawie sporządzonej wcześniej listy rozpoczęli poszukiwania konkretnych osób. Zatrzymano wówczas łącznie 12 mieszkańców Maciejowa. Byli to: Tadeusz Rał, Maria Rał, Józef Ocap, Janina Horny, Stanisław Horny, Tadeusz Horny, Józef Hałoński, Zygmunt Hałoński, Janina Bugaj, Jan Cichoń, Józef Cichoń i Maria Cichoń.

Niemcy zabrali wszystkich na posesję rodziny Żakowskich. Tam po około dwugodzinnym przesłuchaniu całą grupę rozstrzelano. Janinę Bugaj zastrzelono przy posiadłości Franciszka Kozika, a rodzinę Cichoniów zamordowano na terenie ich obejścia, wcześniej bijąc do nieprzytomności. Nie podano przyczyny egzekucji. Po kilku dniach niektórzy spośród najbliższych ofiar usłyszeli od policjantów granatowych z Książa Wielkiego, że obława miała miejsce z powodu współpracy tych osób z bliżej nieokreśloną partyzantką. Jednak pomimo przeszukań, które prowadzono, okupanci nie odnaleźli żadnych dowodów na kontakty mieszkańców Maciejowa z jakąkolwiek organizacją konspiracyjną.

Niektórzy świadkowie twierdzili ponadto, że wśród sprawców był najprawdopodobniej komendant Stützpunktu żandarmerii w Książu Wielkim, Jakob Lübbers – funkcjonariusz 63. zmotoryzowanego plutonu żandarmerii niemieckiej.

Wszystkich rozstrzelanych pogrzebano na miejscu egzekucji w pobliżu domostwa Żakowskich, a po wojnie ekshumowano i pochowano na cmentarzu parafialnym w Książu Małym.