Nawigacja

Oddziałowa Komisja w Krakowie (stan na maj 2020 r.)

Śledztwa w toku

„Śledztwa w biegu”

Zbrodnie komunistyczne

1. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości polegającej na zabójstwie w dniu 16 lipca 1949 r. w Krakowie członków zbrojnego podziemia niepodległościowego Mieczysława Ł. ps. „Grandziarz” i Edwarda S. ps. „Szatan” w związku z prowadzoną przez nich działalnością przez funkcjonariuszy WUBP w Krakowie, będących funkcjonariuszami państwa komunistycznego (S 67.2019.Zk).

Śledztwo w sprawie zabójstwa 2 żołnierzy podziemia antykomunistycznego zabitych w wyniku prowokacji UB polegającej na zaaranżowaniu fikcyjnej operacji ich przerzutu na Zachód. Trwa kompletowanie dokumentacji. Wykonano również ekshumację na Cmentarzu Rakowickim. W jej wyniku nie odnaleziono szczątków zamordowanych pokrzywdzonych.

 

2. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, polegającej na fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad Bogusławem P. przez funkcjonariuszy UB (S 16.2020.Zk).

W niniejszej sprawie trwa kwerenda archiwalna mająca na celu odnalezienie dokumentów dotyczących okoliczności pozbawienia wolności i osadzenia Bogusława P.

 

3. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na zabójstwach obywateli polskich dokonanych w trakcie prób przekroczenia granicy czechosłowacko-austriackiej w latach 1948-1989 dokonanych przez funkcjonariuszy komunistycznych Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej, które to działanie stanowiło prześladowanie z powodów politycznych ludności cywilnej w ramach działań totalitarnych państwa komunistycznego
(S 48.2016.Zk).

W toku śledztwa zgromadzono dostępną w kraju dokumentację dot. przypadków przekraczania przez obywateli polskich granicy pomiędzy Czechosłowacją a Austrią i RFN. Dokonano oględzin odnalezionych i przesłanych akt przez Oddziałowe Archiwum w Krakowie. Dołączono przesłaną w 2001 roku dokumentację przez Czeski Urząd Dokumentacji i Badania Zbrodni Komunizmu (tzw. UDV). Nadto przystąpiono do próby odnalezienia i przesłuchania w charakterze świadków najbliższych dla osób pokrzywdzonych, którzy zginęli przy próbie przekraczania ogrodzenia pod napięciem na granicy, których listę ustalono. I tak przesłuchano Michała G. – brata pokrzywdzonego Tadeusza G. oraz Mariana M. – syna pokrzywdzonego Franciszka M. Sporządzono także wnioski o wykonanie czynności w trybie międzynarodowej pomocy prawnej do Instytutu Pamięci Narodowej na Słowacji i Czeskiego Urzędu Dokumentacji i Ścigania Zbrodni Komunizmu w Polsce oraz Instytutu Badania Reżimów Totalitarnych w Polsce. Z osobnym wnioskiem wystąpiono także do Prokuratury Powiatowej w Czeskim Krumlowie. W toku śledztwa podejmowane są dalsze czynności zmierzające do ustalenia osób pokrzywdzonych – Polaków, którzy zginęli na granicy w wyniku porażenia prądem elektrycznym oraz sukcesywnie tłumaczone są na język polski uzyskane dokumenty dotyczące przedmiotu śledztwa z Republiki Czeskiej. W wyniku poszukiwań realizowanych przez właściwe jednostki policji ustalono krewnych pokrzywdzonych, którzy są sukcesywnie przesłuchiwani. Analizowana jest także możliwość ekshumacji szczątków obywateli polskich, którzy pochowani zostali na czeskich i słowackich cmentarzach. W tym celu skierowany został stosowny wniosek o wykonanie pomocy prawnej do Prokuratury  Generalnej Czech i Prokuratury Generalnej Słowacji.

W trakcie postępowania sporządzono także listę żołnierzy czechosłowackich brygad Straży Granicznej pełniących służbę w czasie, w którym ponieśli śmierć obywatele polscy. Po ustaleniu ich aktualnych adresów zostaną przesłuchani w drodze pomocy prawnej przez czeskie i słowackie organy ścigania. Niezależnie na podstawie uzyskanych dotychczas archiwalnych materiałów od przedstawicieli Europejskiej Agendy Platformy Pamięci i Sumienia z siedzibą w Pradze ustalana jest kwestia odpowiedzialności osób sprawujących w byłej Czechosłowacji najwyższe funkcje państwowe.

Nadto skierowano do organów i instytucji Republiki Czeskiej oraz Republiki Słowackiej dodatkowe wnioski o udzielenie pomocy prawnej dot. dokumentów urzędowych świadczących o odpowiedzialności osób sprawujących najwyższe funkcje państwowe, w szczególności byłego Ministra Spraw Wewnętrznych Czechosłowacji – Lubomira S., a także wnioski o ustalenie aktualnych adresów zamieszkania, kilkudziesięciu osób, byłych żołnierzy Czechosłowackiej Straży Granicznej oraz wystąpiono z wnioskiem o udostępnienie dokumentów personalnych. W toku śledztwa zlecono również tłumaczenie wszystkich dokumentów procesowych uzyskanych w języku czeskim i słowackim, a mających istotne znaczenie dla przebiegu postępowania.

W toku postępowania pouczono również wszystkich ujawnionych pokrzywdzonych o regulacjach prawnych umożliwiających uzyskanie odszkodowania od instytucji państw obcych za czyny będące przedmiotem niniejszego postępowania.

W ostatnim okresie śledztwa otrzymano szereg nowych dokumentów archiwalnych z Instytutu Badania Reżimów Totalitarnych w Pradze oraz Instytutu Pamięci Narodowej na Słowacji, które należy przetłumaczyć na język polski, ocenić ich walor dowodowy w niniejszym postępowaniu w kontekście możliwości przedstawienia zarzutu popełnienia przestępstwa. Konieczne jest nadto zwrócenie się do Prokuratury Generalnej Republiki Słowacji z wnioskiem o przesłuchanie ustalonych świadków byłych żołnierzy Czechosłowackiej Straży Granicznej.

Z takim samym wnioskiem wystąpiono również do Prokuratury Generalnej Republiki Czeskiej w celu przesłuchania szeregu osób pełniących służbę w byłych jednostkach Czechosłowackiej Straży Granicznej. Obecnie trwa oczekiwanie na wykonanie wszystkich zleconych przesłuchań obywateli Republiki Czeskiej i Słowackiej.

W ostatnim okresie zwrócono się także z wnioskiem do Prokuratury Krajowej w Brnie o udostepnienie akt sprawy karnej prowadzonej przeciwko byłemu Komendantowi Głównemu Straży Granicznej – Ludwikowi H., którego osądzenie nie było możliwe z powodu śmierci w 2005r., a także wystosowano wniosek o przeprowadzenie kwerendy w Archiwum Kancelarii Prezydenta Republiki w Pradze.

W chwili obecnej przetłumaczono na język polski uzyskane dokumenty od organów ścigania Republiki Czech i Republiki Słowacji, oprócz ostatnio uzyskanych akt ze śledztwa dotyczącego Ludwika H., które zostanie przekazane tłumaczowi przysięgłemu w najbliższym czasie.

W ostatnim okresie wykonano większość czynności w drodze międzynarodowej pomocy prawnej w postaci przesłuchania w charakterze świadków byłych żołnierzy Czechosłowackiej Straży Granicznej. Stosowne protokoły przekazano biegłym tłumaczom przysięgłym języka czeskiego oraz słowackiego.

Po uzyskaniu wszystkich materiałów przetłumaczonych na język polski zostaną podjęte czynności zmierzające do rozważenia możliwości sporządzenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów oraz przeanalizowania możliwości ogłoszenia ich osobie podejrzanej.

 

4. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej będącej jednocześnie zbrodnią przeciwko ludzkości, polegające na fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad Józefem M. w 1950 roku przez funkcjonariuszy PUBP w Myślenicach (S 30.2017.Zk).

W powyższej sprawie trwa kwerenda archiwalna dotycząca w szczególności ujawnienia przedsięwzięć realizowanych w przeszłości przez funkcjonariuszy organów bezpieczeństwa państwa komunistycznego przeciwko Józefowi M. Przesłuchano osoby najbliższe pokrzywdzonemu celem protokolarnego odzwierciedlenia ich wiedzy odnośnie powojennych losów Józefa M.

 

5. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości,  polegającej na udzieleniu pomocy w okresie od 29 stycznia 1945 roku do 12 kwietnia 1945 roku w Nowym Targu i innych miejscowościach powiatu nowotarskiego przez funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Nowym Targu, będących funkcjonariuszami państwa komunistycznego formacjom sowieckim, dokonującym bezprawnych pozbawień wolności obywateli polskich w związku z ich przynależnością do Armii Krajowej, przy czym bezprawne pozbawienie wolności połączone było z oddaniem pokrzywdzonych we władztwo państwa obcego i stanowiło stosowanie wobec nich represji z powodu przynależności do określonej grupy politycznej (S 77.2015.Zk).

W powyższej sprawie prowadzone są kwerendy mające na celu uzyskanie kompletu dokumentów pozostających w archiwach a dotyczących między innymi obejmowania przez członków Batalionów Chłopskich oraz Ludowej Straży Bezpieczeństwa tworzących się w 1945 roku placówek władz bezpieczeństwa na obszarze powiatu nowotarskiego. We wskazanym wątku postępowania przesłuchiwani są również świadkowie, odbierane są także zeznania osób mających posiadać wiedzę dotyczącą faktycznej działalności przedstawicieli organów bezpieczeństwa państwa – przed wkroczeniem wojsk sowieckich członków Stronnictwa Ludowego, Batalionów Chłopskich oraz Ludowej Straży Bezpieczeństwa.

 

6. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości w sprawie stanowiącej poważne prześladowanie osoby z powodu jej przynależności do określonej grupy politycznej, polegające na stosowaniu represji wobec jednostki, mających postać przemocy, gróźb bezprawnych oraz innych sposobów fizycznego i psychicznego znęcania się nad tymczasowo aresztowanym żołnierzem Armii Krajowej Mieczysławem M., a nadto czterokrotnego bezprawnego pozbawienia go wolności, od marca do listopada 1945 r., od lipca do sierpnia 1948 r. ora w listopadzie 1958 r. w Starachowicach oraz od lutego do marca 1946 r. w Bystrzycy Kłodzkiej i Wrocławiu - przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego - oficerów śledczych tamtejszych Powiatowych Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego (S 71.2019.Zk).

W toku dotychczasowych czynności śledztwa ustalono, iż Mieczysław M. ps. „Orzeł”, „Czart” był w czasie II wojny światowej żołnierzem ZWZ, następnie AK Oddziału Antoniego H. „Szarego”. W dniu 4 marca 1945 roku został aresztowany przez funkcjonariuszy PUBP w Starachowicach bez żadnej podstawy prawnej, a ponadto w czasie wielokrotnych przesłuchań UB-owcy się nad nim znęcali, brutalnie go bijąc i stosując wobec niego różne inne niedozwolone metody śledcze. Przetrzymywany w areszcie UB w Starachowicach był do 11 listopada 1945 roku, kiedy to wraz z dziesięcioma innymi osadzonymi zbiegł z tego aresztu i się ukrywał. W obawie przed kolejnym aresztowaniem wyjechał na ziemie zachodnie – do Bystrzycy Kłodzkiej. Tam jednak został rozpoznany i ponownie zatrzymany przez UB, w lutym 1946 roku z Bystrzycy Kłodzkiej przewieziono go do więzienia UB we Wrocławiu, skąd zwolniony został po sześciu tygodniach, w marcu 1946 roku. Od lipca do sierpnia 1948 roku, przez pięć tygodni ponownie przebywał w więzieniu PUBP w Starachowicach, zarzucano mu wówczas próbę odtworzenia przedwojennego harcerstwa. Czwarty raz zatrzymany został przez MO za umieszczenie krzyża na pomniku – kapliczce w lesie na Wykusie k. Starachowic, co władze komunistyczne uznały za prowokację. Zwolniono go wtedy po 48 godzinach, a sprawę umorzono. Ustalono, iż Mieczysław M. zmarł w 1991 roku. Żyje natomiast jego żona oraz dwoje dzieci. Przesłuchano w śledztwie syna Mieczysława M. – Zygmunta M., który potwierdził ustalone dotąd okoliczności. Córka pokrzywdzonego – Elżbieta M. – A. mieszka na stałe w USA, w lecie br. ma przebywać na urlopie w Polsce. Wówczas podjęta zostanie próba jej przesłuchania. Żona pokrzywdzonego Irena M. ma 89 lat i jak ustalono można przesłuchać ją jedynie w miejscu zamieszkania. W śledztwie prowadzone są czynności zmierzające do ustalenia ewentualnych dalszych osób mogących posiadać istotne dla postępowania informacje. Ponadto dokonano oględzin uzyskanych z Archiwum IPN Kielce dokumentów dotyczących osoby pokrzywdzonego. Oczekuje się na realizację przez Archiwum IPN we Wrocławiu wniosku o udostępnienie dokumentów dot. Mieczysława M. Ustalono, iż nie żyje już żaden z funkcjonariuszy PUBP w Starachowicach, których nazwiska są wymienione w dokumentach jako osób, które miały kontakt z pokrzywdzonym w czasie jego zatrzymań. Należy dokonać oględzin akt osobowych tych osób. Po uzyskaniu i przeprowadzeniu oględzin żądanych dokumentów oraz przesłuchaniu ustalonych osób, konieczne będzie opracowanie w niniejszej sprawie końcowej decyzji merytorycznej.

 

7. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości polegającej na przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariuszy państwa komunistycznego poprzez bezprawne pozbawienie wolności Zygmunta T., Franciszka S., Bolesława S., Albiny Sz., Stefanii P., Romana S. i Stanisława B. w okresie od 6 października do 1 grudnia 1948r. (S 3.2020.Zk).

Zwrócono się o kwerendę w celu ujawnienia akt dotyczących tej sprawy oraz prokuratora, który zastosował tymczasowe aresztowanie. Przeprowadzane są oględziny akt.

 

8. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości polegającej na zabójstwie Henryka M. w dniu 8 czerwca 1954r. przez funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Krakowie (S 77.2019.Zk).

W chwili obecnej trwa kwerenda w Archiwum IPN w celu uzyskania dokumentów i akt. W przypadku ustalenia żyjących świadków zostaną oni przesłuchani.

 

9. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości polegającej na zabójstwie Leopolda R. w dniu 13 sierpnia 1952r. przez funkcjonariuszy Wojsk Ochrony Pogranicza (S 80.2019.Zk).

W chwili obecnej trwa kwerenda w Archiwum IPN w celu uzyskania dokumentów i akt. W przypadku ustalenia żyjących świadków zostaną oni przesłuchani.

 

10. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości polegającej na zabójstwie Stanisława W. na posterunku MO w Gromniku w dniu 19 czerwca 1945 roku (S 10.2020.Zk).

W toku postępowania sprawdzającego potwierdzono, że czyn, o którym zawiadomiły osoby prywatne, miał miejsce. W zabójstwie pokrzywdzonego najprawdopodobniej brali udział funkcjonariusze MO. W sprawie zostanie wszczęte śledztwo, którego celem będzie wyjaśnienie wszystkich okoliczności czynu, a w szczególności weryfikacja hipotezy, że stanowił on zbrodnię komunistyczną w rozumieniu ustawy o IPN.

 

Zbrodnie nazistowskie

 

1. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskiej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości polegającej na naruszeniu w okresie od maja 1940 r. do stycznia 1945 r. w Oświęcimiu i innych miejscowościach prawa międzynarodowego stanowiącego zbrodnię przeciwko ludzkości przez przedstawicieli władzy państwa niemieckiego polegającego na pozbawieniu wolności obywateli polskich poprzez osadzenie ich w obozie koncentracyjnym KL Auschwitz-Birkenau i poddaniu ich tam nieludzkiemu traktowaniu oraz dokonywaniu ich zabójstw, tj. o przestępstwo z art. 1 pkt 1 dekretu z dnia 31 sierpnia 1944 roku o wymiarze kary dla faszystowsko – hitlerowskich zbrodniarzy winnych zabójstw i znęcania się nad ludnością cywilną i jeńcami oraz dla zdrajców Narodu Polskiego.

Celem prowadzonego postępowania jest kompleksowe i wszechstronne wyjaśnienie okoliczności przestępstw w zakresie wyznaczonym przez treść art. 297 k.p.k., z uwzględnieniem ustaleń poczynionych dotychczas w postępowaniach karnych obejmujących swoim zakresem czyn będący przedmiotem postępowania.

Tak więc w toku śledztw niezbędne jest poczynienie ustaleń dotyczących:

- organizacji i funkcjonowania obozu zagłady KL Auschwitz-Birkenau w kontekście systemu obozów koncentracyjnych i obozów zagłady funkcjonujących w III Rzeszy Niemieckiej;

- danych osób osadzonych w obozie;

- okoliczności pozbawiania życia osób osadzonych w obozie;

- ilości ofiar obozu (w rozumieniu całkowitej ilości uwięzionych oraz ilości osób zgładzonych);

- systemu pracy przymusowej z wykorzystaniem więźniów obozu;

- czynów zabronionych o charakterze jednostkowym popełnionych na szkodę więźniów obozu;

- eksperymentów medycznych i paramedycznych dokonywanych na więźniach obozu;

- likwidacji obozu i przestępstw popełnionych w związku z jego ewakuacją;

- funkcjonariuszy III Rzeszy Niemieckiej pełniących służbę w obozie;

- wyników zakończonych postępowań karnych dotyczących przestępstw popełnionych w związku z funkcjonowaniem obozu.

Dla realizacji zadań wynikających z art. 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2 Ustawy o IPN oraz art. 297 k.p.k. niezbędne jest pozyskanie dla potrzeb postępowania możliwie jak najdokładniejszych danych o potencjalnych źródłach informacji na temat objęty przedmiotem śledztwa.

Z punktu widzenia zasad prawa karnego potencjalny zakres procesowego zainteresowania obejmuje nie tylko dowody w znaczeniu ścisłym (tj. dowody z dokumentów, zeznań świadków, wyjaśnień oskarżonych, opinii biegłych), ale również tzw. informacje o dowodach, czyli wszelkie dane pozwalające na uzyskanie dowodów w rozumieniu procedury karnej. (S 78.2011.Zn).

Aktualnie prowadzone czynności zmierzać będą do pozyskania informacji czy osoby wymienione w bazie żyją i czy możliwe będzie przedstawienie im zarzutu. Do materiałów śledztwa włączono akta postępowań prowadzonych w sprawie zbrodni popełnionych w podobozach KL Auschwitz.

 

2. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskiej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości polegającej na masowych egzekucjach obywateli polskich w Przegorzałach w latach 1939-1944 dokonanych przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego (S 61.2012.Zn).

Na obecnym etapie śledztwa zakończono badania genetyczne szczątków zabezpieczonych w Pomorskim Uniwersytecie Medycznym z uwzględnieniem materiału porównawczego pobranego przez biegłego Instytutu Ekspertyz Sądowych. W toku kwerendy archiwalnej ujawniono materiały dotyczące działalności niemieckiego sądu specjalnego w Krakowie w tym dotyczące osób skazanych na karę śmierci i osadzonych w więzieniu św. Michała w Krakowie. Przedmiotowe materiały są obecnie weryfikowane w odniesieniu do dotychczas zebranych w sprawie dowodów w tym zakresie obejmującym zapisy księgi zmarłych Parafii pw. Wszystkich Świętych w Krakowie. Ponadto trwają czynności zmierzające do ustalenia żyjących krewnych osób, których dotyczą zapisy w w/w księdze zmarłych, a zostały rozstrzelane na mocy wyroków niemieckiego sądu specjalnego w Krakowie.

Ustalone w ten sposób osoby zostały przesłuchane w charakterze świadków, a także pozyskano od nich biologiczny materiał porównawczy do badań genetycznych. Przeprowadzenie badań w tym zakresie powierzono Instytutowi Ekspertyz Sądowych w Krakowie. Opisane czynności oraz badania kryminalistyczne są obecnie kontynuowane.

 

3. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskiej, będącej zbrodnią przeciwko ludzkości dotyczące zabójstw ludności narodowości żydowskiej na terenie Bukowca we wsi Łomna (S 12.2020.Zn).

Trwa postępowanie sprawdzające, którego celem jest weryfikacja informacji przekazanej przez osobę prywatną. Prowadzone działania zmierzają do ustalenia czy zachodzi uzasadnione podejrzenie popełnienia przestępstwa. W przypadku pozytywnej weryfikacji zostanie wszczęte śledztwo.

 

4. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskiej stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, popełnionej w okresie od bliżej nieustalonego dnia miesiąca października 1944 roku do bliżej nieustalonego dnia miesiąca stycznia 1945 roku na obszarze miejscowości Grabie woj. małopolskie przez osoby idące na rękę władzy państwa niemieckiego, polegającej na pozbawieniu życia przy użyciu broni palnej dwojga obywateli polskich narodowości żydowskiej o nieustalonych danych personalnych, z powodu ich przynależności do określonej grupy narodowościowej
(S 98.2017.Zn).

W toku niniejszego śledztwa prowadzone są czynności polegające na poszukiwaniu osób posiadających wiedzę odnośnie zdarzenia będącego przedmiotem postępowania, trwa również kwerenda archiwalna mająca na celu ujawnienie dokumentów dotyczących popełnionej zbrodni.

 

5. Śledztwo w sprawie zbrodni komunistycznej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości polegające na bezprawnym pozbawieniu wolności poprzez umieszczenie w obozie pracy przymusowej w Oświęcimiu Emilia K. w bliżej nieustalonym okresie czasu na przestrzeni od miesiąca marca 1944 roku do miesiąca czerwca 1944 (S 8.2020.Zn).

W powyższej sprawie gromadzona jest stosowna dokumentacja celem potwierdzenia uniewinnienia Emilii K. w obozie pracy przymusowej, dokładnego odzwierciedlenia okresu pozbawienia jej wolności, uzyskania informacji o innych osobach uwięzionych wraz z pokrzywdzoną.

 

6. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskiej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na naruszeniu w bliżej nieustalonym dniu od 1939 r. do 1945 r. w Sachsenhausen i innych miejscowościach prawa międzynarodowego przez funkcjonariuszy SS idących na rękę władzy państwa niemieckiego, polegającego na dokonywaniu zabójstw obywateli polskich osadzonych w tamtejszym obozie koncentracyjnym (S 90.2017.Zn).

W toku śledztwa podjęto zakrojone na szeroką skalę czynności poszukiwawcze mające na celu zgromadzenie wszystkich archiwaliów związanych z udokumentowaniem liczby Polaków zamordowanych w obozie koncentracyjnym. W tym celu zwrócono się do polskich i zagranicznych świadków i placówek historycznych.

Równolegle poczynione są działania zmierzające do odszukania osób, które przeżyły obóz i dotychczas żyją w celu uzyskania ich bezpośredniej selekcji na temat warunków panujących w obozie i wszystkich okoliczności z tym związanych., a w razie konieczności ich najbliższych.

W śledztwie przesłuchano szereg osób, których bliscy byli więźniami obozu koncentracyjnego Sachsenhausen. Jedna z nich Józef H. złożyła osobiście relacje z pobytu w obozie. Do chwili obecnej w wyniku kwerendy archiwalnej wytypowano wszystkie jednostki akt postępowań prowadzonych na terenie kraju przez byłą Komisję Badania Zbrodni Hitlerowskich celem oceny o przeanalizowanie zgromadzonego tam materiału dowodowego.

Od organów państwa niemieckiego uzyskano częściowo odpowiedzi na wnioski o międzynarodową pomoc prawną. Podjęto również działania w celu weryfikacji danych osobowych funkcjonariuszy SS pełniących służbę w obozie.

W ostatnim okresie śledztwa przesłuchano szereg kolejnych osób, których bliscy byli więźniami KL Sachsenhausen, również członków rodzin profesorów, którzy zostali wywiezieni do tego obozu koncentracyjnego w ramach tzw. „Sonderaktion Krakau” mającej miejsce w dniu 6 listopada 1939 roku.

Od świadków pozyskano osobiste dokumenty w tym pamiętniki, listy z obozu, kartki zawierające materiał dowodowy

Podjęto także działania zmierzające do ustalenia i pozyskania do akt kopii wyroków zagranicznych lub krajowych sądów skazujących członków załogi obozowej za zbrodnie na Polakach w obozie. W tym celu wystosowano wniosek o udzielenie międzynarodowej pomocy prawnej do Bundesarchiv w Berlinie. Ustalono kolejne osoby, których bliscy byli więźniami KL Sachsenhausen.

W tym celu trwa opracowanie kolejnych wniosków o przesłuchanie świadków w drodze pomocy prawnej do pozostałych oddziałów IPN w kraju.

Obecnie otrzymano i przetłumaczono odpowiedź uzyskaną z Bundesarchiv w Berlinie. Dokonano oględzin kolejnych akt archiwalnych oraz ustalono dalsze dane osobowe przebywających w obozie Polaków, co umożliwi ustalenie czy świadkowie ci obecnie żyją, ewentualnie przesłuchanie na powyższe okoliczności ich krewnych.

 

7. Śledztwo w sprawie zbrodni wojennej, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, polegające na rozstrzelaniu przez Niemców w lutym 1940 roku w lesie Bór (Skarżysko Kamienna) 360 osób (S 13.2020.Zn).

Z dotychczasowych ustaleń śledztwa wynika, iż w dniach  12 - 14 lutego 1940 r. w lesie Bór k. Skarżyska – Kamiennej żołnierze niemieccy - funkcjonariusze policji bezpieczeństwa dokonali egzekucji 360 polskich cywili, w tym członków organizacji Orzeł Biały. Ustalono część nazwisk ofiar tej zbrodni. Zapoznano się z publikacjami na temat w/w zdarzenia. Oczekuje się na wyniki kwerendy archiwalnej w zasobie Archiwum IPN oraz zleconej historykowi OK Kraków ekspertyzy dotyczącej tej zbrodni.

 

8. Śledztwo w sprawie zbrodni wojennej, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, polegające na zabójstwie żołnierza AK Andrzeja P. przez funkcjonariuszy Sipo w Kielcach (S 11.2020.Zn).

Z dotychczasowych ustaleń śledztwa wynika, iż w dniu 7 października 1943 r. żołnierze niemieccy dokonali obławy na młyn Władysława C., k. Skarżyska - Kamiennej, w którym ukrywali się partyzanci z drużyny ochronnej „Ponurego”. Części partyzantów udało się uciec  przez rzekę Kamienną, lecz jeden z nich – Andrzej P. ps. „Jędrek” został ranny wskutek postrzału. Podczas przeczesywania terenu kierownik placówki zewnętrznej Sipo i SD w Kielcach Karl Essig miał osobiście zastrzelić rannego partyzanta. Jego ciało miało zostać pochowane przy murze cmentarza przy ul. Spokojnej w Skarżysku – Kamiennej. Ustalono osoby, które należy przesłuchać, albowiem mogą posiadać pewne informacje na temat zdarzenia stanowiącego  przedmiot śledztwa. Zapoznano się z publikacjami na temat w/w zdarzenia. Oczekuje się na wyniki kwerendy archiwalnej w zasobie Archiwum IPN, dotyczącej tej zbrodni. Ustalono, iż sprawca zabójstwa Andrzeja P. – Karl Essig zmarł w 1983 r. w Hamburgu.      

 

9. Śledztwo w sprawie zbrodni wojennej, stanowiącej zbrodnię przeciwko ludzkości, polegające na poważnym prześladowaniu osób z powodu ich przynależności do polskiej grupy narodowościowej, polegającej na braniu udziału w masowym zamachu skierowanym przeciwko grupie ludności – mieszkańcom wsi Kamienna Wola oraz Gościniec, podjętym w celu wykonania polityki państwa niemieckiego, mającym postać stworzenia dla osób należących do tej grupy ludności warunków życia obliczonych na ich wyniszczenie, grożących ich biologicznej egzystencji, przez pozbawienie ich dostępu do żywności, poprzez dokonanie spalenia ich zabudowań mieszkalnych i gospodarczych, zabicia zwierząt oraz zniszczenia zgromadzonej przez te osoby żywności i plonów, w dniu 7 września 1939 r., przez funkcjonariuszy państwa niemieckiego  (S 49.2019.Zn).

W toku dotychczasowych czynności śledztwa ustalono, iż 7 września 1939 r. doszło w rejonie wsi Gościniec i Kamienna Góra do wymiany ognia pomiędzy kolumną wojsk niemieckich poruszających się od strony Warszawy w kierunku Końskich z wojskami polskimi, w wyniku której zginął jeden niemiecki żołnierz. Żołnierze niemieccy, w akcie zemsty za śmierć jednego z nich, dokonali podpalenia wielu zabudowań wsi Gościniec oraz zabudowań rodziny Struszczyków w Kamiennej Woli. Przesłuchano dalszych świadków. Ustalono adresy dalszych osób, zstępnych nieżyjących już pokrzywdzonych, podjęto czynności zmierzające do ich przesłuchania. Zlecono także przeprowadzenie kwerendy archiwalnej w zasobie Archiwum IPN, dotyczącej tej zbrodni oraz opracowanie przez historyka OK Kraków stosownej ekspertyzy w tym przedmiocie. Zwrócono się także o nadesłanie wszelkich informacji do Urzędu Gminy i Miasta w Przysusze i Urzędu Gminy w Odrzywole. Po uzyskaniu żądanej odpowiedzi, ekspertyzy i wyników kwerendy oraz przesłuchaniu wszystkich ustalonych osób konieczne będzie opracowanie w sprawie końcowej decyzji merytorycznej.       

 

10. Śledztwo w sprawie zbrodni nazistowskiej, stanowiącej jednocześnie zbrodnię przeciwko ludzkości, polegającej na popełnieniu w dniu 28 października 1942 r. w Krakowie, polegającej na zabójstwach oraz spowodowaniu ciężkich uszczerbków na zdrowiu, podjętym w celu wykonania polityki państwa polegającej na wyniszczeniu części żydowskiej grupy narodowej, podczas likwidacji Domu Dziecka, mieszczącego się w obrębie getta krakowskiego, przy ul. Józefińskiej w Krakowie, przez, idących na rękę władzy państwa niemieckiego – funkcjonariuszy nazistowskich, które to czyny były przejawem poważnych prześladowań, z powodu przynależności pokrzywdzonych, do żydowskiej grupy narodowościowej (S 20.2020.Zn).

Postępowanie wszczęto w oparciu o ujawnione materiały źródłowe wskazujące, że krytycznego dnia na terenie getta krakowskiego przeprowadzone zostało „wysiedlenie” w wyniku którego ok. 6 tysięcy mieszkańców Krakowa narodowości żydowskiej zostało przewiezionych do obozu koncentracyjnego w Bełżcu.

Podczas wymienionej akcji naziści, dokonali także faktycznej likwidacji usytuowanego w obrębie getta Domu Dziecka, nazywanego także „Zakładem Sierot”, skąd wywieziono znajdujące się tam dzieci na teren nowopowstałego obozu w Płaszowie, gdzie zostały zastrzelone, a ich ciała wrzucone do wykopanych wcześniej dołów ziemnych.

Obecnie w śledztwie zlecone zostały kwerendy archiwalne od wyniku których uzależniony będzie dalszy tok postępowania.

 

 

do góry