Nawigacja

Przystanek Historia

Ksiądz Kazimierz Jancarz, mistrzejowicki „Baca”

25 marca 1993 r. zmarł kapłan, którego motorem działania była „religia przepojona patriotyzmem i patriotyzm przepojony religią”. Został zapamiętany przede wszystkim jako duszpasterz ludzi pracy.

  • Ks. Kazimierz Jancarz w 1984 r. Fot. Zbigniew Galicki
    Ks. Kazimierz Jancarz w 1984 r. Fot. Zbigniew Galicki
  • 30 sierpnia 1984 r. Msza święta za ojczyznę w kościele św. Maksymiliana Marii Kolbego w Mistrzejowicach. Wśród celebransów ks. Popiełuszko (w środku) i ks. Jancarz (po prawej). Fot. Zbigniew Galicki
    30 sierpnia 1984 r. Msza święta za ojczyznę w kościele św. Maksymiliana Marii Kolbego w Mistrzejowicach. Wśród celebransów ks. Popiełuszko (w środku) i ks. Jancarz (po prawej). Fot. Zbigniew Galicki
  • Dolny kościół św. Maksymiliana Marii Kolbego w Mistrzejowicach (ks. Jancarz pierwszy z prawej), 16 listopada 1985 r. Fot. Zbigniew Galicki
    Dolny kościół św. Maksymiliana Marii Kolbego w Mistrzejowicach. Ks. Jancarz pierwszy z prawej, 16 listopada 1985 r. Fot. Zbigniew Galicki

Urodził się 9 grudnia 1947 r. w Suchej Beskidzkiej, wychowywał w Grzechyni (wieś w gminie Maków Podhalański). Święcenia kapłańskie przyjął w 1972 r. Jako wikariusz posługiwał w Pisarzowicach, Andrychowie, Oświęcimiu i Niepołomicach. W 1978 r. został skierowany do parafii bł./św. Maksymiliana Marii Kolbego na osiedlu Mistrzejowice w Krakowie-Nowej Hucie.

W trosce o chwałę Bożą i dobro człowieka

W okresie tworzenia w nowohuckim kombinacie legalnej „Solidarności” ks. Jancarz włączył się stopniowo w sprawy robotników. Po 13 grudnia 1981 r. środowisko to stało się głównym obszarem jego posługi. Duszpasterstwo ludzi pracy budował i rozwijał na trzech filarach: modlitwa (msza święta), świadomość (kształcenie), działanie (służba).

Był niesłusznie oskarżany – i to nie tylko przez władze komunistyczne – o polityczne motywacje i ambicje. Tymczasem w centrum jego działań znajdował się człowiek, co zostało dostrzeżone już na pierwszej placówce duszpasterskiej. „W pracy nie szukał zysków ani własnej chwały. Troszczył się o chwałę Bożą i dobro człowieka. Nie był egoistą ani wyrachowanym materialistą, nastawionym na branie” – napisał ks. Stanisław Piela, proboszcz z Pisarzowic.

Wspólnota, edukacja, kultura

Bywał trudny w kontaktach. Apodyktyczny, stawiał wysokie wymagania. Jednocześnie cechowała go serdeczność i wrażliwość. Nazywano go „Bacą”. Określenie, nawiązujące do postury i góralskiego temperamentu, doskonale oddawało rolę ks. Jancarza jako organizatora i duchowego przewodnika „stada” gromadzącego się wokół kościoła w Mistrzejowicach.

Interesował go człowiek, „jego zdolność do samoorganizowania, samokształcenia, działania dla innych”, by mógł „stawać się coraz lepszy, ofiarniejszy i życzliwszy”. W tym duchu obok założonej w 1978 r. konfraterni akademickiej zorganizował trzy kolejne – robotniczą, służby zdrowia (samarytańską) i nauczycielską. Wzajemna służba wymagała odpowiedniej formacji. Spotkania, rozmowy, wspólne wyjazdy, pielgrzymki, ogniska, wakacje dla robotników z rodzinami, a także „wspólne działanie” (praca), były elementami tego rozwoju.

Z inicjatywy ks. Jancarza w Mistrzejowicach powstał w 1984 r. Chrześcijański Uniwersytet Robotniczy im. kard. Stefana Wyszyńskiego. Jego celem było dokształcanie i aktywizacja społeczna środowisk robotniczych. Kapłan odpowiedział na słowa prymasa Wyszyńskiego, wypowiedziane do delegacji „Solidarności” w 1981 r.: „Musicie się teraz wiele uczyć, szkolić”.

W progi mistrzejowickiej parafii zawitała też niezależna od władzy kultura (teatr, muzyka, literatura, fotografia, grafika, malarstwo, itp.). Od 1985 r. odbywały się cykliczne sobotnie spotkania pod nazwą „Wieczór u św. Maksymiliana” (koncerty filharmoniczne, piosenki studenckiej, patriotycznej, kabaretowej; spektakle teatralne, kabaret). Powstała niezależna „telewizja”.

Sprawy duszpasterskie i społeczne

Ks. Jancarz kierował się względami duszpasterskimi. W czerwcu 1982 r. nie zgodził się na przeprowadzenie w mistrzejowickim kościele głodówki w geście solidarności z protestem osób internowanych w Rzeszowie Załężu, ale zaproponował duchową łączność poprzez post i czuwanie modlitewne. Angażował się w kwestie społeczne, bo uważał, że „Kapłan musi być z wiernymi w każdej sytuacji. Inaczej byłby tylko rzemieślnikiem od usług religijnych”, a „Odcięcie się do spraw społecznych jest zawieszeniem pracy duszpasterskiej w próżni”.

Nabożeństwa, trwające od 16 do 24 czerwca 1982 r., na znak solidarności z osadzonymi w Załężu, zakończone w czwartek, przekształcił w cotygodniowe msze święte w intencji ojczyzny. Po nich odbywały się spotkania z zaproszonymi ludźmi kultury, nauki, redaktorami pism katolickich, historykami, prawnikami. Wokół „czwartków” jednoczyli się kapłani, robotnicy, działacze „Solidarności”, opozycjoniści, intelektualiści, artyści, naukowcy, delegacje z różnych miejsc Polski, a także świata. Mistrzejowice stały się niejako odpowiedzią na „potrzebę bycia razem”, która nasiliła się szczególnie mocno w okresie stanu wojennego.

Animator samorządności

Na fundamencie nabożeństw, wspartych kształceniem świadomości uczestników i samorządnym działaniem, wyrósł ruch społeczny o charakterze religijno-patriotycznym, rozwijała się solidarność społeczna. Działania inspirowane i animowane przez ks. Jncarza uczyły niezależnego myślenia, życia społecznego, politycznego, literackiego, kulturalnego, gospodarczego. Dawały namiastkę wolności i samorządności. Formowały świadomość i przygotowywały uczestników tych przedsięwzięć do wzięcia odpowiedzialności za wolną Polskę.

Na początku 1989 r., w okresie przemian politycznych, kapłan uznał, że jego misja w Mistrzejowicach dobiegła końca i powinien podjąć nowe zadania. Zgodnie z prośbą został przeniesiony na wakujące stanowisko proboszcza w Luborzycy.

Zmarł nagle na serce, 25 marca 1993 r., w czwartek. Pochowany został w Makowie Podhalańskim.

„Religia przepojona patriotyzmem i patriotyzm przepojony religią był motorem Twojego działania” – tymi słowami ks. Edward Baniak pożegnał seminaryjnego kolegę, dobitnie puentując życie i posługę ks. Jancarza. W 2008 r. prezydent Lech Kaczyński nadał kapłanowi pośmiertnie Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzonej Polski, doceniając jego „wybitne zasługi na rzecz przemian demokratycznych w Polsce” oraz „kształtowanie postaw patriotycznych i pracę duszpasterską”.

Tekst Łucja Marek
Zdjęcia Zbigniew Galicki

  • 14 listopada 1985 r. Czwartkowa msza święta za ojczyznę w Mistrzejowicach. Ks. Adolf Chojnacki (po lewej) i ks. Jancarz (po prawej). Fot. Zbigniew Galicki
    14 listopada 1985 r. Czwartkowa msza święta za ojczyznę w Mistrzejowicach. Ks. Adolf Chojnacki (po lewej) i ks. Jancarz (po prawej). Fot. Zbigniew Galicki
  • Życzenia imieninowe dla ks. Jancarza składane po czwartkowej mszy świętej za ojczyznę. Mistrzejowice, 5 marca 1987 r. Fot. Zbigniew Galicki
    Życzenia imieninowe dla ks. Jancarza składane po czwartkowej mszy świętej za ojczyznę. Mistrzejowice, 5 marca 1987 r. Fot. Zbigniew Galicki
  • Trzecia Pielgrzymka Świata Pracy na Jasną Górę (ks. Jancarz przytrzymuje mikrofon), 14 września 1985 r. Fot. Zbigniew Galicki
    Trzecia Pielgrzymka Świata Pracy na Jasną Górę (ks. Jancarz przytrzymuje mikrofon), 14 września 1985 r. Fot. Zbigniew Galicki
  • Czwarta konwencja Konfraterni Robotniczej z Mistrzejowic w Kalwarii Zebrzydowskiej (ks. Jancarz na czele), 26 maja 1984 r. Fot. Zbigniew Galicki
    Czwarta konwencja Konfraterni Robotniczej z Mistrzejowic w Kalwarii Zebrzydowskiej (ks. Jancarz na czele), 26 maja 1984 r. Fot. Zbigniew Galicki
  • Nabożeństwo Konfraterni Robotniczej z Mistrzejowic na Dróżkach Matki Bożej w Kalwarii Zebrzydowskiej, 26 maja 1984 r. Fot. Zbigniew Galicki
    Nabożeństwo Konfraterni Robotniczej z Mistrzejowic na Dróżkach Matki Bożej w Kalwarii Zebrzydowskiej, 26 maja 1984 r. Fot. Zbigniew Galicki
  • Ognisko w czasie czwartej konwencji Konfraterni Robotniczej z Mistrzejowic w Kalwarii Zebrzydowskiej (w środku ks. Jancarz), 26 maja 1984 r. Fot. Zbigniew Galicki
    Ognisko w czasie czwartej konwencji Konfraterni Robotniczej z Mistrzejowic w Kalwarii Zebrzydowskiej (w środku ks. Jancarz), 26 maja 1984 r. Fot. Zbigniew Galicki

 

do góry