Nawigacja

Konkursy historyczne

„O Naszą Niepodległą!” – udział ziemian w walkach o odzyskanie niepodległości. Termin zgłoszeń do projektu przedłużony do 9 lutego

Projekt został objęty Patronatem Honorowym Ministra Edukacji Narodowej

  • „O Naszą Niepodległą!” – udział ziemian w walkach o odzyskanie niepodległości i terytorium II Rzeczypospolitej 1914-1922.
    „O Naszą Niepodległą!” – udział ziemian w walkach o odzyskanie niepodległości i terytorium II Rzeczypospolitej 1914-1922.

Uwaga 

Uprzejmie informujemy, że przedłużamy termin przyjmowania zgłoszeń do ogólnopolskiego konkursu „»O Naszą Niepodległą!«  – udział ziemian w walkach o odzyskanie niepodległości i terytorium II Rzeczypospolitej 1914-1922”. Nowy termin zgłoszeń upływa 9 lutego. Serdecznie zapraszamy do udziału w konkursie.

dr Marcin Chorązki, ogólnopolski koordynator projektu

Dr Jarosław Szarek, prezes Instytutu Pamięci Narodowej:

Przez lata komunistycznej dyktatury rola ziemiaństwa w odzyskaniu niepodległości przez naszą ojczyznę, w odbudowie państwa, a także w walkach o jego granice, była przemilczana i minimalizowana.

Powojenna propaganda skupiała się na wykreowaniu obrazu polskich ziemian jako uprzywilejowanej grupy społecznej tzw. „wyzyskiwaczy”, gotowej do kolaboracji z państwami ościennymi i całkowicie oddzielonej od reszty społeczeństwa. Pomijano nie tylko ogromną i pozytywną rolę społeczną, polityczną i kulturalną, ale ignorowano też ich wkład w odzyskanie niepodległości. Ofiara, jaką złożyli jego przedstawiciele w walkach narodowowyzwoleńczych w XIX, została niemalże całkowicie zapomniana. Dotyczyło to także wybitnej roli tej grupy społecznej w procesie odzyskania niepodległości Polski i w walkach o jej granice.

Dziś mamy możliwość i obowiązek przywrócenia prawdy o wielkim wkładzie polskiego ziemiaństwa w dzieło odrodzenia Rzeczypospolitej w latach 1914–1922. O tym, że była to ta część społeczeństwa i narodu, która kolejne pokolenia wychowywała do wolności i przygotowywała do służby niepodległej ojczyźnie, a przez cały okres zaborów była – obok Kościoła katolickiego – depozytariuszem utraconej państwowości. 

Posłuży temu – zainicjowany przez Instytut Pamięci Narodowej w roku setnej rocznicy odzyskania niepodległości – projekt edukacyjny „O Naszą Niepodległą! – udział ziemian w walkach o odzyskanie niepodległości i terytorium II Rzeczpospolitej 1918–1922”.

Zachęcam Państwa do zapoznania się z projektem i do udziału w nim.

Dr hab. Marian Wolski, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego Oddział Kraków:

Setna rocznica odzyskania niepodległości przez Polskę, to wielkie radosne święto narodowe, skłaniające do refleksji zarówno nad przyczynami upadku naszej państwowości, jak i uwarunkowaniami, dzięki którym doszło do jej odrodzenia po 123 latach niewoli.

Na szczególną w tym względzie uwagę zasługuje rola wykreślonej w 1944 roku przez okupantów sowieckich i rodzimych renegatów warstwa społeczna, bez której być może nie doszłoby w 1918 roku do odbudowy państwowości polskiej. Tą warstwą było ziemiaństwo, właściciele wielkich gospodarstw rolnych, spadkobiercy tradycji państwowej I Rzeczypospolitej, jedyna grupa dysponująca wówczas odpowiednim potencjałem ekonomicznym, wykształceniem, świadomością polityczną i wychowana w duchu bezinteresowności służby publicznej.

Choć nieliczna, odgrywała przez cały wiek XIX i początek XX niekwestionowaną przywódczą rolę. Jej przedstawiciele zasilali szeregi uczestników powstań narodowych, zakładali instytucje naukowe, kulturalne, gospodarcze i finansowe, stanowiące w okresie zaborów namiastkę nieistniejącego państwa. W dworach ziemiańskich znajdowali oparcie uchodzący przed represjami konspiratorzy, osoby samotne i pozbawione środków do życia. Tu młode pokolenia wzrastały w patriotycznej atmosferze, kultywującej pamięć o Najjaśniejszej Rzeczpospolitej, a środki materialne pochodzące z majątków ziemiańskich umożliwiały zbrojny opór wobec zaborców. Dwór ziemiański był też oparciem dla okolicznej ludności, ośrodkiem kultury rolnej i postępu cywilizacyjnego.

Ziemiaństwo było z natury rzeczy śmiertelnym wrogiem ideologii komunistycznej, dlatego też padło, jako pierwsze ofiarą ustroju wprowadzanego na sowieckich bagnetach.

W odrodzonej po 1989 roku Polsce ziemianie nie doczekali się niestety choćby elementarnego zadośćuczynienia za utracone domy, pamiątki rodzinne, warsztaty pracy. Zmiana ustrojowa umożliwiła jednak przywracanie pamięci o tej zasłużonej dla Polski warstwie społecznej.

Konkurs wiedzy o ziemiaństwie polskim jest organizowany od pięciu lat przez Instytut Pamięci Narodowej i Polskie Towarzystwo Oddział Kraków. Tegoroczna edycja poświęcona jest udziałowi ziemiaństwa w walkach o niepodległość w latach 1914-1922. Jest to szczególna okazja by przywrócić pamięci społecznej ludzi zasłużonych dla naszego bytu państwowego, ludzi zapomnianych, wypędzonych, ograbionych nie tylko z dobytku, ale przede wszystkim dobrego imienia.

Cel projektu

Ziemianie należeli do elit narodowych i państwowotwórczych. Uznawani są za współtwórców wolnego po 123 latach rozbiorów państwa polskiego. Na ich umiejętnościach organizacyjnych opierała się polska armia, administracja i dyplomacja. O tych wszystkich działaniach zmarginalizowanej po 1944 r. przez komunistów elity próbowano zapomnieć i wykreślić zasługi przedstawicieli tej grupy z podręczników historii. Dlatego pragniemy przypomnieć zapomnianych bohaterów z tej tradycyjnej warstwy przywódczej polskiego społeczeństwa.

Nasz projekt składa się cyklu warsztatów i konferencji edukacyjnych, a elementem kulminacyjnym będzie trzyetapowy konkurs historyczny. Rejestracja szkół w projekcie – do 9 lutego 2018 r. Prosimy wysyłać zgłoszenia na adres e-mail marcin.chorazki@ipn.gov.pl z podaniem nazwy i adresu szkoły, a także danymi opiekuna zainteresowanych uczniów w celu kontaktu z koordynatorem projektu.

W Krakowie otwarto wystawę „Europa w rodzinie. Ziemiaństwo polskie w XX wieku”

do góry